شهروندی شهری: حقوق و تکالیف شهروندان در شهر تهران.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد برنامه ریزی رفاه اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

چکیده

چکیده
بی‌تردید شهروندی شاخصی کلیدی برای جوامع مدرن محسوب می شود و مهمتر آنکه شهروندی دارای مجموعه گسترده‌ای از حقوق و تکالیف مدنی، سیاسی و اجتماعی است که می­تواند در عرصه شهر تبلور یابد. شکل­گیری شهروندی در ایران را می­توان در دو سطح «شهروند ملی» و «شهروند شهری» بررسی کرد. در واقع شهروند شهری سوگیری‌‌های افراد نسبت به استحقاق در برخورداری از خدمات شهری مختلف، برابری در فرصت‌های عمومی و بهره‌مندی از امکانات و رفاه شهری است که با مجموعه‌ای از مسئولیت‌ها، تمایلات کنشی افراد پیرامون تعهدات و مشارکت در امور شهر همراه می­شود. «شهروند شهری» بر دو بعد اساسی "حقوق شهروندی" و "تکالیف شهروندی" استوار است که در این پژوهش در میان شهروندان تهرانی مورد بررسی قرار می­گیرد. روش انجام این پژوهش پیمایش با استفاده از تکنیک پرسشنامه بوده و بدین منظور 2400 نفر از افراد 15سال به بالای مناطق مختلف شهر تهران با استفاده از شیوه نمونه‌گیری چند مرحله‌ای انتخاب شده­اند. نتایج نشان می­دهد که 35 درصد مردم شهر تهران میزان برخورداری از حقوق شهروندی را در حد کم، و در مقابل 19 درصد آن را حد زیاد بیان داشته‌اند همچنین زنان تهرانی بیش از مردان به رعایت تکالیف شهروندی، مجردان، کمتر از متأهلان، افراد بدون همسر و همچنین افراد 15 تا 24 ساله جامعه در مقایسه با سایر گروه‌های سنی کمتر به رعایت تکالیف شهروندی می‌پردازند. افراد هر چه سال‌های بیشتری در شهر تهران زندگی کرده باشند، احساس تکلیف بیشتری نموده و نیز بیشتر به رعایت وظایف شهروندی می‌پردازند. بنابراین می‌توان دریافت در عرصه شهری برخورداری از حقوق و رعایت تکالیف بطور یکسان در میان گروه­های اجتماعی توزیع نشده و این امر بایستی در سیاستگذاری­ها و برنامه­ریزی­های شهری مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban Citizenship: Citizens' Rights and Duties in Tehran

نویسندگان [English]

  • m sh 1
  • h z 2
چکیده [English]

 
Urban Citizenship: Citizens' Rights and Duties in Tehran
Malihe shiani[1], hanan zare[1] P.H.D in sociology, Social Planning Department, Social Sciences Faculty, University of Tehran, Email: mshiani@ut.ac.ir
[1] M.A of Social Welfare Planning, Social Sciences Faculty, University of Tehran, Email: hannan_zare@ut.ac.ir
Receive:4/4/2017
Accept:3/5/2018
Abstract
No doubt citizenship is a key indicator for modern societies, and more importantly, citizenship has a wide range of civil, political and social rights and duties that can emerge in the city. Citizenship formulation in Iran can be seen at two levels: "Citizen National " and " Urban Citizen". In fact, the urban citizen's bias towards the desirability of enjoying various urban services, equality in public opportunities, and the utilization of urban amenities and prosperity, accompanied by a set of responsibilities, people's propensity to engage in commitments and engage in city affairs."Urban Citizen" is based on two main dimensions of "Citizenship Rights" and "Citizenship Duties", which is considered in this study among the citizens of Tehran. The method of this survey was questionnaire technique. For this purpose, 2400 people aged 15 years and over in different parts of Tehran were selected using multi-stage sampling method. The results show that 35% of the population in Tehran have a low level of citizenship, and in contrast to 19% it has been high. Also, women in Tehran are more likely than citizens to observe citizenship, single, less than married, individuals Without a spouse, as well as people aged 15 to 24, compared with other age groups, they are less likely to observe citizenship duties. As many years have lived in Tehran, they feel more committed and more committed to citizenship. Therefore, it is understandable that in the urban area, the rights and duties of assignments can not be distributed equally among social groups, and this should be taken into account in urban policy and planning..
Key Words: Urban citizenship, rights, duties, citizen, Tehran



[1] P.H.D in sociology, Social Planning Department, Social Sciences Faculty, University of Tehran, Email: mshiani@ut.ac.ir

کلیدواژه‌ها [English]

  • hh
منابع

-  نجاتی حسینی، محمود. (1380)، بررسی جایگاه مفهوم شهروندی در قانون شهرداری، تهران: سازمان شهرداری‌های کشور.

-  شیانی، ملیحه. (1381)، شهروندی و رفاه اجتماعی، فصلنامه رفاه اجتماعی، شماره 4 .

-  شیانی، ملیحه. (1382)، وضعیت شهروندی و موانع تحقق آن، رساله دکتری، دانشگاه علامه طباطبایی.

-  شیانی، ملیحه. (1384)، تحلیلی جامعه شناختی از وضعیت شهروندی در لرستان، مجله جامعه شناسی ایران، انجمن جامعه شناسی ایران، شماره 3، تهران .

-  غیاثوند، احمد. (1390)، گرایش به شهروندی سیاسی و عوامل مؤثر بر آن، رساله مقطع دکتری رشته جامعه‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی.

-  فالکس، کیث. (1381)، شهروندی، ترجمه محمد تقی دلفروز، انتشارات کویر، تهران.

-  فیتزپتریک، تونی. (1381)، نظریه رفاه، ترجمه هرمز همایون‏پور‏، تهران، موسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی،

-  گیدنز، انتونی. (1377)، جامعه شناسی، ترجمه ثلاثی، تهران، انتشارات علمی

-  لکسو، لیزا. (1381)، «شهروندی جهانی» راهبرد، نشریه مرکز تحقیقات استراتژیک، شماره 23.

-  محمدی، محمدعلی، شیانی، ملیحه. (1392)، هویت شهروندی در ایران، مرکز مطالعات و برنامه­ریزی شهر تهران،

-  مرکز مطالعات و برنامه‌ریزی شهر تهران. (1384)، خلاصه‌ای از ویژگی‌های عمومی شهر تهران، نهاد مدیریت و برنامه‌ریزی تهیه طرح‌های توسعه شهری تهران، شماره گزارش232-84 .

-  نش، کیت. (1380)، جامعه شناسی سیاسی معاصر ، ترجمه محمد تقی دلفروز ، تهران انتشارات کویر .

- پدرام، مسعود. (1388)، سپهر عمومی: روایتی دیگر از سیاست: نظریات آرنت و هابرماس، تهران: یادآوران.

 

-  Giddens,Anthony. (1987). Class struction and orban society’ university of California press.

-  Giddens. Anthony. (2000). The third way: the renewal of social democracy. London: Black well

-  Habermas, Jurgen. (1994). “Citizenship And National Identity” In The Condition Of Citizenship , Edited By Bart Van Steenbergen  Sage Publications, London

-  Isin.F.E & Wood.P.K. (1999). "Citizenship & Identity,"Sage Publication, in association with theory culture & society series.

-  Janoski,T. (1998). citizenship and civil society,UK: Cabridge University Press.

-  Oldfield . A. (1990). Citizenship And Community : Civic Rebublicanism And The Modern World ,London : Rout Ledge

-  Oldfield . A. (1990). Citizenship : An Unnatural Practice ? In B. S turner And P.

-  Hamilton (Ed). Citizenship Critical Concepts , London : Routledge

-  Passewitz, Gregory R. and Joseph F. Donnermeyer(1989). "Self-Interest and Volunteerism: Analysis of a Statewide Association." Journal of the Community Development Society, 20 (1) :37-54,.

-  Taylor. D. (1992). Commentary On Social Policy : A Big Idea For The Minorities ? The Rise Of Chariers Critical Social Policy

-  Taylor. D. (1992). Commentary On Social Policy : A Big Idea For The Minorities ? The Rise Of Chariers Critical Social Policy . London : Sage .

-  Turner . B. S. (2000). Liberal Citizenship And Consinopolitical Virtue In A Vandenbery Ed Citizenship And Deanacvay In Global Era . London : Mac Millan

-  Turner . B. S. (2000). Islam , Civil Society And Citizenship Reflections On The Sociology Of Citizenship And Islamic Studies In N.A. Butenschon Et Al . Ed , Citizenship And The State In Middle East . SyracuseUniversity Press.

-  Janoski,T. (1998). citizenship and civil society,UK: Cabridge University Press.