نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دکتری جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشیار جامعهشناسی دانشگاه علامه طباطبائی
چکیده
در مناطق کردنشین کولبری با وجود مخاطرات جسمی و روانی، تبعات امنیتی و اقدامات نهادی تداوم پیدا کرده است. در همین راستا اقداماتی از جانب دولت های مختلف در جهت ساماندهی کولبری و کنترل این وضعیت رنج آور به اجرا درآمده است. هدف پژوهش حاضر، واکاوی اجرای این برنامه ها با تاکید بر اجرای آییننامه ساماندهی مبادله در بازارچه های غیررسم ی موقت مرزی است. به منظور دستیابی به این هدف، پژوهش حاضر با پشتوانه نظری و مفهومی توسعه مشارکتی و روش شناسی مردم نگاری انتقادی جهت انجام عملیات پژوهش صورت گرفته است. جامعه هدف کارگزاران نهادی و بازیگران غیرنهادی مرتبط با کولبری در میدان تجارت مرزی در شهرستان بانه می باشد که به روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی 49 نفر از افراد درگیر برای مصاحبه نیمه ساخت یافته انتخاب شدند. یافتهها نشان داد که بر برنامه ساماندهی کولبری نادیده انگاشتن مرزنشین، جهت گیری سرمایه محور، مواجه شتابزده کارگزاران نهادی و نادیده گرفتن زیست جهان و تجربه عملی مرزنشینان در عمل حاکم بوده است و درک و تجربه آن ها از این برنامه ها بر ناتوانی و بروکراتیزه شدن دلالت داشته است. همچنین اجرای این برنامه تشدید فقر و بازتولید اقتدارگرایی، تجدید حیات کولبری و اختلال در نظم روستاها را بدنبال داشته است. در نهایت از نظر مصاحبه شوندگان اجرای این سیاست ها غالباً بی اثر بوده و نتیجه معکوس داده اند.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
The Meaning Reconstruction of of the consequences of kolberi organizing programs Critical Ethnography of Non-Institutional Actors and Institutional Brokers in Baneh Border Trade field
نویسندگان [English]
- hersh qaderzade 1
- ahmad ghyasvand 2
1 PhD in Cultural Sociology, Allameh Tabataba'i University,Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Sociology, Allameh Tabataba'i University
چکیده [English]
In the Kurdish areas, kolberi has turned from an economic activity into a socio-cultural life of the world and Despite the risks, security implications and institutional measures have continued. In this regard, intervention measures have been implemented by various governments in order to organize and control this painful situation. The aim of the current research is to analyze the implementation of the program of regulations for the organization of exchange in informal temporary border markets. In order to achieve this goal, the present research has been used with the conceptual support of collaborative development and critical ethnographic methodology to conduct the research. The target community is the institutional and non-institutional actors related to Kolberi in Baneh city, and 71 people involved were selected for semi-structured interviews through purposeful and snowball sampling. The findings showed that Kolbari's organizing program was dominated by ignoring, capital-oriented orientation and hasty confrontation of institutional brokers and And their understanding and experience of these programs has indicated their inability and bureaucratization. The implementation of the Kolberi organizing program has led to the aggravation of poverty and the reproduction of authoritarianism, the revival of Kolberi, the disregard of the world and the practical experience of the border dwellers, and disruption of the village order.
کلیدواژهها [English]
- Non-Institutional Actors
- Institutional Brokers
- Border Trade field
- Critical Ethnography
- Baneh
- ازکیا، مصطفی و رحیمی، سهیلا. (1397)، «نقش بازارچههای مرزی در روند توسعه اقتصادی- اجتماعی» (نمونه موردی بازارچه مرزی مریوان)، همایش ملی جامعهشناسی مرز: سیاستهای توسعه و حیات اجتماعی مرزنشینان، 5 اردیبهشتماه 1397، دانشگاه کردستان: 90-118.
- احمدرش، رشید و عبدهزاده، سیروان. (1399)، «مطالعه کیفی بازنمایی پیامدهای اقتصاد مرزی در زندگی مرزنشینان کردستان»، جامعهشناسی اقتصادی و توسعه، دوره نهم، شماره 2: 1-22.
- امیرپناهی، محمد. (1396)، «ساخت اجتماعی بازار؛ تحلیل جامعهشناختی پیدایش بازار با تأکید بر بازار بانه در استان کردستان»، مطالعات جامعهشناختی، دوره 25، شماره 1: 87-115.
- باینگانی، بهمن و جلاییپور، حمیدرضا. (1399)، «برساخت تاریخ اجتماعی و بسترهای تکوین و تداوم اقتصاد غیر رسمی» (بازار و تجارت مرزی در بانه)، مجله جامعهشناسی ایران، دوره بیستویک، شماره 1:32-70.
- بهزادنسب، جانعلی. (1386)، درآمدی بر فرهنگ جامع توسعه روستایی، تهران: قلمستان هنر، چاپ اول.
- توکلی، محمد رئوف. (1363)، تاریخ و جغرافیای بانه، تهران: بینا، چاپ اول.
- جمعهپور، محمود و طالبی، محمدعلی. (1390)، «بررسی نقش تعاونیهای مرزنشینان در توسعه مناطق مرزی خراسان جنوبی» (مطالعه موردی تعاونی مرزنشینان شهرستان درمیان)، برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره چهار، شماره 10: 65-102.
- خضرپور، محمد؛ صمدیان، منیرالسادات و بیگدلو، رضا. (1397)، «تحلیل و شناسایی عوامل مؤثر بر برقراری امینت پایدار در راستای حل معضل کولبری» (موردمطالعه: شهرستانهای پیرانشهر، سردشت، بانه و مریوان)، پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، دوره ششم، شماره 24: 37-66.
- دانشمهر، حسین؛ کریمی، علیرضا و هدایت، عثمان. (1398)، «زیستجهان مرزنشینان و سیاستهای گمرکی مطالعهای در باب کولبران شهرستان مریوان»، مجلۀ مطالعات اجتماعی ایران، دوره سیزده، شماره 2: 79-55
- دانشمهر، حسین؛ خالقپناه، کمال و هدایت، عثمان. (1399)، «توسعه مرز محور و اضمحلال ظرفیتها و فرصتهای اجتماعات مرزی؛ با تأکید بر نقد بازارچههای مرزی»(موردمطالعه؛ بازارچههای مرزی ننور شهرستان بانه و خاو و میرآباد شهرستان مریوان)، برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره دوازده، شماره 43: 241-.278
- رضازاده، راضیه؛ محمدی، فاطمه و رفیعیان، مجتبی. (1392)،«توسعه اجتماع محلی با بهرهگیری از ظرفیتهای مشارکتی در رویکرد دارایی مبنا»، فصلنامه باغ نظر، دوره هفتادوشش، شماره 2: 37-55.
- زرقانی، سید هادی. (1391)، «تحلیلی سیاسی فضایی بازارچههای مرزی در اقتصاد ایران» (مطالعه موردی بازارچه مرزی باشماق مریوان)، مدرس علوم انسانی، دوره هفتادوپنج، شماره 1: 2-23.
- زنگیآبادی، علی و شورش آهنگری. (1389)، «تحلیلی بر وضعیت و رویههای جاری بازارچههای مرزی استان کردستان»، مجموعه مقالات همایش ملی بازارچههای مرزی، فرصتها و چالشها، دانشگاه ایلام: 60-79.
- سعیدی، علیاصغر؛ اسماعیلزاده، خالد و عبداللهپور، جمال. (1388)، «بررسی جامعهشناختی اقتصادی بازارچههای مشترک مرزی» (مطالعه موردی: بازارچههای مرزی سردشت و پیرانشهر)، علوم اجتماعی، دوره شانزده، شماره 45: 93-133.
- سن، آمارتیا. (1385)، توسعه بهمثابه آزادی، ترجمه: وحید محمودی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.
- طالب، مهدی. (1371)، مدیریت روستایی در ایران، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
- عنبری، موسی. (1393)، جامعهشناسی توسعه از اقتصاد تا فرهنگ، تهران: نشر سمت، چاپ پنجم.
- فلیک، اووه. (1394)، درآمدی بر تحقیق کیفی، ترجمة هادی جلیلی، تهران: نشر نی، چاپ دوم.
- فیروزآبادی، سید احمد؛ راغفر، حسین و احمدی، هیوا. (1398)، «مطالعه تفسیری هژمونی ارزشهای بازار در مناطق مرزی نمونه موردی: شهرستان بانه و روستاهای دهستان شوی»، مطالعات اجتماعی ایران، دوره سیزده، شماره 1: 85-107.
- قادرزاده، امید؛ محمدپور، محمد و قادری، امید. (1392)، «مطالعه کیفی تأثیرات بازارچههای مرزی بر تداوم پدیده قاچاق»، جامعهشناسی کاربردی، دوره بیستوچهار، شماره 3: 175-194.
- کوچرا، کریس. (1377)، جنبش ملی کرد، ترجمه ابراهیم یونسی، چاپ اول، تهران: نشر نگاه، چاپ اول.
- مرکز آمار ایران. (1400)، جایگاه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی استانهای کشور 1399-1395: 60-130.
- محمدی یگانه، بهروز. (1391)، «ارزیابی اثرات اقتصادی بازارچه مرزی مهران بر توسعه نواحی روستایی» (مطالعه موردی دهستان محسنآباد)، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره دوازده، شماره 25:55-78.
- معصومی اشکوری، سید حسن. (1376)، اصول و مبانی برنامهریزی منطقهای، تهران: انتشارات صومعهسرا، چاپ اول.
- میسرا، آر. پی.(1365)، مشارکت مردمی، نشریه جهاد، سال ششم، شماره 89:2-5.
- هدایت، عثمان و بایستی، شهرام. (1400)، «مرزنشینان و وابستگی به نهادهای حمایتی: مردمنگاری نهادی سیاستهای حمایتی در روستاهای مرزی دهستان خاوومیرآباد شهرستان مریوان»، پژوهشهای روستایی، دوره دوازده، شماره 12:80-93.
)