نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه پژوهشی عمومی بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران

2 گروه اقتصاد خرد و بخش عمومی، پژوهشکده اقتصاد، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران

چکیده

تشریح صحیح و دقیق نظام مستمری یک کشور و بررسی مقایسه‌ای آن با نظام‌های بازنشستگی جهان بخش‌های مهمی از تحلیل سیاستی و طراحی اصلاحات هستند. اگرچه کشورها به لحاظ اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی تفاوت‌های قابل‌توجهی با هم دارند و امکان پیشنهاد الگویی واحد برای نظام‌های بازنشستگی تمام کشورها وجود ندارد، از رهگذر مرور تجارب آزموده‌شدة کشورهای جهان می‌توان درس‌های عینی و عملی برای هر کشور استحصال کرد. در این راستا، در این مقاله با هدف استخراج توصیه‌های سیاستی برای ایران، تجربۀ شش کشور شامل کشورهای دارای مشابهت اقتصادی‌ با ایران (ترکیه، روسیه و هند)، و کشورهای دارای نظام‌های تأمین اجتماعی موفق (هلند، انگلیس و آلمان) بررسی شده است. بدین‌ منظور، بر اساس مهم‌ترین اسناد و اطلاعات منتشرشده، کشورهای منتخب در هفت محور کلیدی شامل متغیرهای اقتصادی و بازار کار، متغیرهای جمعیت‌شناختی، نظام حمایت اجتماعی، رتبۀ جهانی نظام بازنشستگی، ویژگی‌ها و پارامترهای برنامه‌های بیمۀ بازنشستگی عمومی، سخاوتمندی برنامه‌های بازنشستگی و اصلاحات در نظام بازنشستگی بررسی و مقایسه شدند. یافته‌های این پژوهش نشان داد که نظام بازنشستگی کشور از وضعیت مطلوب فاصلۀ قابل‌ توجهی دارد و ازاین‌رو نیازمند اصلاحات ضروری است. بر این اساس، در مقاله توصیه‌هایی در سه حوزۀ سیاست‌گذاری فضای کلان، نظام حمایت اجتماعی، و صندوق‌های بازنشستگی ارائه شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Comparative analysis of the social security system of selected countries and Iran; Lessons for policy-making

نویسندگان [English]

  • Leili Niakan 1
  • Narges Akbarpour-Roshan 2

1 General Insurance Group, Insurance Research Center, Tehran, Iran

2 Department of Microeconomics and Public Sector, Faculty of Economics, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran

چکیده [English]

A proper and accurate analysis of a country's pension system and its comparative examination with other countries’ are important components of policy analysis and reform design. Although countries have significant economic, social, cultural, and political differences, and it is not possible to propose a unified model for all countries’ pension systems, valuable practical lessons can be learned from reviewing the experiences of countries around the world. In this regard, this study aims to extract policy recommendations for Iran by examining the experiences of six countries, including countries with economic similarities to Iran (Turkey, Russia, and India) and countries with successful social security systems (Netherlands, UK, and Germany). For this purpose, based on the most important published documents and information, selected countries were analyzed and compared in seven key areas, including their economic and labor market variables, demographic variables, social protection systems, global ranking of pension systems, characteristics and parameters of public pension schemes, generosity of pension programs, and reforms in the pension system. The findings of this research showed that Iran's pension system is much far from the ideal situation and therefore needs some essential reforms. Based on this, the article provides recommendations in three areas of policies regarding the macro environment, social protection system, and pension funds.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social Security
  • Pension funds
  • Pension
  • Reforms
  • Policymaking
  • اکبرپور روشن، نرگس. (1399)، تأثیرات بحران کرونا بر سازمان تأمین اجتماعی (گزارش یازدهم در خصوص بحران کرونا)، تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
  • اکبرپور روشن، نرگس و مهدی پور قبادلو، شیوا. (1399)، بازنشستگی پیش از موعد، پیامدها و بار مالی بر صندوق‌های بازنشستگی (گزارش کارشناسی)، تهران: مؤسسۀ عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
  • بار، نیکولاس. (1399)، نظریۀ اقتصادی دولت؛ مبانی اقتصادی دولت رفاه، ترجمۀ: علی سرزعیم و مریم حاجی‌قربانی دولابی، تهران: نشر کرگدن.
  • برانسون، ویلیام. اچ. (1373)، اقتصاد کلان (جلد اول)، ترجمۀ: عباس شاکری، تهران: نشر نی.
  • جعفری، هدی؛ نجفی‌زاده، عباس؛ صفر زاده، اسماعیل و حاجی، غلامعلی. (1397)، «آثار کلان اقتصادی اصلاحات ساختاری در نظام بازنشستگی ایران»، مدل‌سازی اقتصادی، سال دوازدهم، شمارۀ 44: 25-46.
  • حسن‌زاده، مجید. (1393)، شاخص ثروت مستمری (گزارش کارشناسی)، تهران: معاونت فنی و درآمد سازمان تأمین اجتماعی.
  • خندان، عباس. (1400)، قیمت‌گذاری اختیار مشارکت در صندوق‌های بازنشستگی جمعی، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد رشتۀ ریاضی کاربردی، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.
  • دفتر قوانین و مقررات سازمان تأمین اجتماعی. (1394)، قانون تأمین اجتماعی و قوانین و مقررات مرتبط (با آخرین اصلاحات و الحاقات)، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
  • صفر زاده، اسماعیل. (۱۳۹۹)، اثر متغیرهای اقتصاد کلان بر صندوق بازنشستگی کشوری، تهران: مؤسسه راهبردهای بازنشستگی صبا.
  • صندوق بازنشستگی کشوری. (1401)، سالنامۀ آماری صندوق بازنشستگی کشوری سال 1400، تهران: صندوق بازنشستگی کشوری.
  • کردبچه، حمید؛ صفر زاده، اسماعیل، و گلاب، سمانه. (1399)، بررسی و ارائه اصلاحات پیشنهادی در خصوص شرایط بازنشستگی و نحوه محاسبه مستمری بازنشستگی در سازمان تأمین اجتماعی (طرح پژوهشی)، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
  • کریمی، مریم. (1400)، سازمان تأمین اجتماعی در آینۀ آمار (1392 تا 1399)، تهران: مدیریت آمار و اطلاعات و محاسبات سازمان تأمین اجتماعی.
  • گرجی‌پور، اسمعیل. (1395)، اسناد سیاستی نظام تأمین اجتماعی چندلایة کشور، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
  • گلاب، سمانه. (1400)، پایداری مالی صندوق: بررسی گذشته، پیش‌بینی آینده (گزارش کارشناسی شمارۀ 116)، تهران: مؤسسۀ راهبردهای بازنشستگی صبا.
  • گلاب، سمانه. (1398)، آیا مزایای بازنشستگی در ایران سخاوتمندانه است؟ (گزارش کارشناسی شمارۀ 63)، تهران: مؤسسۀ راهبردهای بازنشستگی صبا.
  • مدرسی‌عالم، زهره. (1390)، «نگاهی به روش‌های اصلاح نظام بازنشستگی و چهارچوب کلی اصلاح آن در کشور»، مجله اقتصادی، شمارۀ یازدهم، شمارۀ 12: 123-130.
  • میر، سید جواد؛ گنجیان، مهدی و فروهش تهرانی، غلامرضا. (1393)، «چالش‌ها و راهکارهای صندوق‌های بازنشستگی در ایران: مطالعه موردی صندوق بازنشستگی جهاد کشاورزی»، سیاست‌های راهبردی و کلان، سال دوم، شمارۀ 7: 111-139.
  • نیاکان، لیلی و خندان، عباس. (1398)، نظارت و تنظیم‌گری بیمه مرکزی بر صندوق‌های بازنشستگی خصوصی (گزارش توجیهی)، تهران: پژوهشکدۀ بیمه.
  • نیکوپور، حسام؛ اقبال‌زاده، رامین و اکبرپور روشن، نرگس. (1397)، بررسی مقایسه‌ای عایدی‌های ناشی از پرداخت کسورات سازمان تأمین اجتماعی، سپرده‌گذاری در بانک، سرمایه‌گذاری در بورس، خرید طلا و خرید دلار (گزارش کارشناسی شمارۀ SIAC09DF (18)97)، تهران: مؤسسه عالی پژوهش تأمین اجتماعی.
  • نیلی، مسعود. (1396)، چگونگی پیدایش و رشد ابرچالش‌های اقتصاد ایران، گردهمایی دانش‌آموختگان دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد دانشگاه شریف، تهران: دانشگاه شریف.
  • هادی‌زنوز، بهروز؛ برمکی، افشین و احمدی، مرضیه. (1397)، صندوق‌های بازنشستگی ایران در گذر زمان؛ با تأکید بر سازمان تأمین اجتماعی و صندوق بازنشستگی کشوری، تهران: طرح نقد.