برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی

ظرفیت های محلی و ناکامی سیاست گذاری دولت محور:زمینه های بازتعریف حکمرانی مشارکتی آب در استان کردستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسین دانش مهر 1
عثمان هدایت 2

1 دانشیار جامعه شناسی، دانشگاه کردستان

2 پژوهشگر پسادکتری دانشگاه کردستان، گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

https://doi.org/10.22054/qjsd.2025.86359.2685
چکیده
هدف پژوهش حاضر، اتخاذ راهبردهای مشارکت‎محور با تاکید بر ظرفیت‎های جامعه محلی در سیاستگذاری مدیریت منابع آب در استان کردستان است. با توجه به بحران آب و پیامدهای آن در روستاهای شهرستان‎های دهگلان و قروه استان کردستان و همچنین شکست رویکردهای مشارکتی از بالا به پایین و به‎تبع، ناکارآمدی رویکردهای سازه‎مدار و دولت‎محور حاکم بر سیاست‎گذاری‎‎ها، بازتعریف و طرح دوباره سیاست‎گذاری مشارکتی در حوزه مدیریت منابع آب، دوچندان مهم و ضروری است. برای این منظور، مصاحبه نیمه‎ساخت‎یافته با ١٥ نفر از کشاورزان محلی و ٤ نفر از کارشناسان نهادهای مربوطه براساس روش تحلیل تماتیک کلارک و براون مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که شکست کنش‎های جمعی و تشکل‎یابی و اثرات هم‎افزایی منفی نهادها/ جامعه محلی شرایط آغازگر اتخاذ راهبردهای مشارکت‎محور را فراهم آورده‎اند. با توجه به ضعف آموزش، به‎حاشیه‎رانی ظرفیت‎های محلی و رویه سازمانی متمرکز و نابسندگی آن در مدیریت آب، فرایند همکاری نهادها و جامعه محلی باید براساس عدم تمرکز، آموزش و توانمندسازی جامعه محلی به پیش رود. افزایش توان بازدارندگی قوانین و سیاست‌های تشویقی نیز جهت تسهیل این فرایند باید از سوی نهادها اتخاذ شود. در نهایت، با توجه به ضعف حکمرانی مشارکتی هم‎افزا، راهبردهای مشارکت‎محور، تشکیل کمیته‎های محلی، توسعه فناوری دیجیتال و اطلاع‎رسانی عمومی، مشارکت گفتگوی و مشارکت مبتنی بر مشروعیت به عنوان رویکرد مشارکت‎محور حدوسط مابین نهادهای متولی وکشاورزان را می‎توان پیشنهاد نمود.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی منابع آب
حکمرانی مشارکتی آب
راهبردهای مشارکت‎محور
تحلیل تماتیک
استان کردستان
موضوعات

عنوان مقاله English

Local Capacities and the Failure of State-Centric Policymaking: Contexts for Redefining Participatory Water Governance in Kurdistan Province

نویسندگان English

حسین دانش مهر 1
Osmaan Hedayat 2
1 Associate Professor of Sociology, University of Kurdistan
2 Postdoctoral researcher at the University of Kurdistan, Department of Sociology, Faculty of Humanities and Social Sciences, University of Kurdistan, Sanandaj, Iran.
چکیده English

The aim of the present research is to adopt participatory strategies with an emphasis on the capacities of the local community in the policymaking of water resources management in Kurdistan province. Considering the water crisis and its consequences in the villages of Dehgolan and Qorveh counties in Kurdistan province, as well as the failure of top-down participatory approaches and, consequently, the inefficiency of structural and government-centered approaches dominant in policymaking, the redefinition and re-introduction of participatory policymaking in the field of water resources management is doubly important and necessary. Therefore, by adopting the participatory governance approach and the Ansel and Gash model, we seek to explain the policies, institutional and local actions, and their compatibility with the indicators of participatory water governance, and ultimately; to adopt participatory strategies emerging from the studied field. The method adopted, considering the contextual nature of the data, is based on the qualitative tradition and, within it, thematic analysis. For this purpose, , t Increasing the deterrent power of laws and incentive policies should also be adopted by institutions to facilitate this process. Finally, considering the weakness of synergistic participatory governance, participatory strategies, the formation of local committees, the development of digital technology and public awareness, participatory dialogue, and legitimacy-based participation can be proposed as a middle-ground participatory approach between the responsible institutions and farmers.

کلیدواژه‌ها English

Water Resources Governance
Participatory Water Governance
Participatory Strategies
Thematic Analysis
Kurdistan Province
-   آب و توسعه پایدار. (1396). بخش ویژه: ضرورت تغییر در سیاست‌های آبی کشور. فصلنامه آب و توسعه پایدار، دوره 4، شماره2: ۱۹۰-۱۶۹.   . doi: 10.22067/jwsd.v4i2.72223
-   اسلامی، روح‌الله و رحیمی، احمد. (1398). سیاست‌گذاری و بحران آب در ایران. سیاست‌های راهبردی و کلان، دوره 7، شماره27: ۴۱۰-۴۳۵. doi: 10.32598/JMSP.7.3.5.
-   اعظمی، موسی، شانازی، کاروان و دشتی، شاهو. (1401). تحقق‌پذیری شاخص‌های حکمرانی شایسته منابع آب کشاورزی در تشکل‌های آب‌بران دشت‌آبی کامیاران کردستان. پژوهش مدیریت آموزش کشاورزی، دوره 14، شماره63: ۱۱-۳۰.
doi: 10.22092/jaear.2023.360933.1927.
-   اندیشکده آب ایران، فایل بحران تمدنی آب ایران.
-  پورخسروانی، ا.؛ فام، م؛ امینی، ع و جلالی، ر. (۱۳۹۹)، عوامل مؤثر بر ناکارآمدی سیاست منابع آب ایران، مطالعات سیاسی، دوره 13، شماره50 : ۸۷-۱۰۹.
-   تکیه خواه، جاهده، کاتورانی، شلیر، صیدی، سیروان، سهراب نزاد، چیا و جعفری، محمد میلاد. (1403). شناخت راهبرد و راهکارهای عملی جهت پیشگیری جرائم حوزه منابع آب زیرزمینی به‌منظور کاهش اثرات بحران آب در استان کردستان، محیط‌زیست و مهندسی آب، دوره10، شماره3: ۴۳۷-۴۲۹.    doi: 10.22034/ewe.2024.424218.1900.
-   حسنی، نعمت، یداللهی، پیام و مرتضوی، علی‌اصغر. (1396). بررسی عوامل مؤثر بر رفتارهای مدیریت منابع آب کشاورزان (مطالعه موردی: دشت همدان-بهار). منابع آب، دوره 10، شماره 34: ۱-۱۰.
-   حیدری تاشه کبود، شادیه و غلامی سفیدکوهی، محمدعلی و حیدری تاشه کبود، اکبر. (۱۴۰۲)، تحلیل و شناسایی سناریوهای فراروی بحران آب در استان کردستان با رویکرد آینده‌پژوهی، سومین همایش ملی راهبردهای مدیریت منابع آب و چالش‌های زیست‌محیطی، ساری.   https://civilica.com/doc/1810356
-   دانش‌مهر، حسین. (1402). زایل‌ شدن ظرفیت‌های توسعه محلی در استان کردستان (ارائه نظریه داده بنیاد در حوزه مدیریت منابع آب). توسعه محلی (روستائی-شهری)، دوره15،شماره1: ۱۱۷-۱۳۳.   doi: 10.22059/jrd.2023.363971.668812.
-  رضایان، احد و رضایان، علی حسین. (1395). آینده‌پژوهی بحران آب در ایران به‌ روش سناریو پردازی. مجله اکو هیدرولوژی، دوره3، شماره1: ۱-۱۷.   doi: 10.22059/ije.2016.59185.
-   شاه‌پسند، محمدرضا و سواری، مسلم. (1396). موانع مدیریت پایدار منابع آب کشاورزی جهت آموزش کشاورزان در مناطق روستایی (مطالعه‌ای در حوزه سد قشلاق استان کردستان).  فصلنامه علمی آموزش محیط‌زیست و توسعه پایدار، دوره5، شماره3: ۸۷-۹۹.
-   شیدایی، فاطمه، اکبری، الهام، چوبچیان، شهلا، الهیاری، محمدصادق و عباسی، عنایت. (1403). تحلیل فرآیند تصمیم‌گیری مشارکتی مدیریت منابع آب. مرتع و آبخیزداری، دوره77، شماره2: ۱۷۱-۱۹۰.    doi: 10.22059/jrwm.2024.370152.1738.
-   عاقبت‌بخیر، کسری و نستوه، امین و شاقوزایی، میثم، (1393). آب مجازی، ضرورت تغییر نگرش در مدیریت منابع آب، همایش ملی راهکارهای پیش روی بحران آب در ایران و خاورمیانه، شیراز.   https://civilica.com/doc/369171
-   غلامی، اسماعیل و عرب امیری، علیرضا و تخم چی، بهزاد. (۱۴۰۱)، پهنه‌بندی و پیش‌بینی مکانی و زمانی رخداد فرونشست زمین در دشت‌های قروه و چهاردولی استان کردستان با استفاده از تصاویر ماهواره سنتینل ۱ و صحت سنجی آن، ششمین کنفرانس بین‌المللی توسعه فناوری مهندسی مواد، معدن و زمین‌شناسی، تهران. https://civilica.com/doc/1535564.
-   غنیان، منصور، برادران، مسعود، میرزایی، عرفان علی، سلیمانی هارونی، خدیجه و پاشا، سردار. (1392). مدیریت مشارکتی منابع آب کشاورزی و مؤلفه‌های مؤثر بر آن مطالعه استان در خوزستان. پژوهش آب در کشاورزی، دوره27، شماره2: ۱۸۱-۱۹۰.
 doi: 10.22092/jwra.2013.128826.
-   فرهادی، م. (۱۳۹۴) فرهنگ یاریگری در ایران (چاپ هفتم، جلد ۱-۲). تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
-   قربانی، فهمیده، بهبودی, داود و ضرغامی، مهدی. (1401). راهبرد مدیریت مشارکتی منابع آب با رویکرد تحلیل نهادی و کنش جمعی (اراضی پایاب سد سهند). مدیریت آب و آبیاری، دوره12، شماره1: ۱۲۱-۱۳۷. doi: 10.22059/jwim.2022.333694.943.
-   قربانیان، محمد، لیاقت، عبدالمجید و مالمیر، مرضیه. (1399). بررسی علل شکست سیاست‌های مدیریت مشارکتی آب در ایران. سیاست‌گذاری عمومی، دوره6، شماره3: ۱۶۹-۱۹۰.
doi: 10.22059/jppolicy.2021.79496
-   قهرودی تالی، منیژه، خدامرادی، فرهاد و علی نوری، خدیجه. (1402). تأثیر افت آب‌های زیرزمینی بر مخاطرات فرونشست زمین در دشت دهگلان، استان کردستان. مدیریت مخاطرات محیطی، دوره10، شماره1: ۵۷-۷۰.   doi: 10.22059/jhsci.2023.359130.777.
-   محمدخان، شیرین، گنجائیان، حمید، گروسی، لیلا و زنگنه‌تبار، زهرا. (1398). ارزیابی تأثیر افت آب‌های زیرزمینی بر میزان فرونشست با استفاده از تصاویر راداری سنتینل-1؛ محدوده موردمطالعه: دشت قروه. اطلاعات جغرافیایی سپهر، دوره 28، شماره112: ۲۱۹-۲۲۹.
doi: 10.22131/sepehr.2020.38617
-   ملک حسینی، بتول، حلی ساز، ارشک و محمدی کنگرانی، حنانه. (1403). آسیب‌شناسی رابطه عمودی دولت و ذی‌نفعان در مدیریت منابع آب. مجلس و راهبرد، دوره31، شماره119 :۷۳-۱۰۴.   doi: 10.22034/mr.2023.5539.527.
-   نصرآبادی، اسماعیل. (1394). شواهد زیست‌محیطی بحران آب ایران و برخی راه‌حل‌ها. راهبرد اجتماعی فرهنگی، دوره4، شماره15: 65-89.   SID. https://sid.ir/paper/243572/fa.
 

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما

داوران سال 1404