نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه آیت ا... العظمی بروجردی

2 عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد قشم

3 استاد یار گروه اقتصاد سیاسی و سیاست گذاری عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران

4 دانشگاه اصفهان

چکیده

درمطالعات مختلف رشد تابعی از نیروی کار و سرمایه دیده شده است، این دو عامل حدود 50 درصد رشد اقتصادی را تشریح نموده اند. از طرفی درون زایی رشد موضوعی است که توسط رومر و سایرین مطرح و دلایل اختلاف سطح رشد بین مناطق پیشرفته را رخ می دهند. مقاله حاضر، فرآیند همگرایی درآمد سرانه در مجموعه‌ای از 16 استان های مرزی کشور را برای دوره زمانی 1398-1379 با توجه خاص به نقش سرمایه اجتماعی به عنوان عامل آماده‌ساز با روش پانل دیتا بررسی می‌نماید. طبق نتایج، همگرایی تابعی از عواملی مانند انباشت ‏سرمایه انسانی، انباشت سرمایه فیزیکی و سرمایه اجتماعی است. ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی، آثار رشد مختلفی بر اساس میزان توسعه استان مرزی دارند. بنابراین 1- اعتماد (معکوس سرانه تعداد پرونده های قضایی مربوط به صدور چکهای بی محل ، اختلاس و رشوه). 2- مشارکت (نرخ مشارکت در انتخابات)، نیز حالت‌های پایدار متفاوت میان کشورها را کنترل می‌کند. از ضریب نرخ رشد درآمد سرانه در 5 سال گذشته بی معنا است و از انجا که ضریب همگرایی معنا دار نیست، در نتیجه این مدل همگرا نمی باشد و همواره بلحاظ درآمدسرانه اختلاف پایدار بین استانهای مرزی ایران وجود دارد و خواهد داشت. و سطوح فعلی سرمایه انسانی و اجتماعی و فیزیکی نمی‌تواند در کاهش اختلاف سطوح درآمد استان های مرزی تاثیر گذار باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The effect of social capital on the process of convergence of per capita income of the country's provinces

نویسندگان [English]

  • hamid asayesh 1
  • mahdi kamali 2
  • hadi rahmanifazli 3
  • faeseh bayat 4

1 Assistant Professor of Economics, Ayatollah Boroujerdi University

2 Faculty Member, Islamic Azad University, Qeshm Branch

3 Assistant Professor, Department of Political Economy and Public Policy, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran

4 isfahan university

چکیده [English]

In various studies, growth has been seen as a function of labor and capital, These two factors account for about 50 percent of economic growth. On the other hand, growth endogeneity is an issue raised by Romer et al. The present article examines the process of per capita income convergence in a set of 16 border provinces of the country for the period 2000-2019 with special attention to the role of social capital as a preparatory factor by the data panel method. According to the results, convergence is a function of factors such as accumulation of human capital, accumulation of physical capital and social capital. Different dimensions of social capital have different growth effects based on the level of development of the border province. Therefore 1- Trust (inverse per capita number of lawsuits related to issuing misplaced checks, embezzlement and bribery). 2. Participation (turnout rate) also controls different stable states between countries. The per capita income growth rate coefficient in the last 5 years is meaningless and since the convergence coefficient is not significant, as a result of this model is not convergent and there is always a stable difference in terms of per capita income between the border provinces of Iran. And the current levels of human, social and physical capital cannot be effective in reducing the difference in income levels of border provinces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Provinces of Iran"
  • "Data panel"
  • " Economic growth"
  • " Social capital"
  • " Convergence"
  • اشرف‌زاده، سید حمیدرضا و مهرگان، نادر. (1378)، اقتصادسنجی پانل دیتا، انتشارات دانشگاه تهران.
  • امینی، علیرضا؛ امامی، کریم و مکری، فرانک. (1388)، «تحلیل نقش مؤلفه‌های اقتصادی سرمایه اجتماعی در ارتقای بهره‌وری کل عوامل در اقتصاد ایران»، فصلنامه علوم اقتصادی، سال دوم، شماره 8: 53-78.
  • الهی، ناصر و نهاوندیان، محمد. (1383)، «تأثیر جهانی‌شدن بر همگرایی درآمد سرانه کشورهای اسلامی منطقه (MENA)»، نامه مفید، شماره 45: 81-110.
  • تقوی، مهدی و محمدی، حسین. (1385)، «تأثیر سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی در ایـران»، پژوهشنامه اقتصادی، شماره 3: 15-44.
  • خلیلی عراقی، سید منصور و مسعودی، ناهید. (1385)، «تئوری همگرایی و جایگاه ایران»، دوفصلنامه علمی- پژوهشی جستارهای اقتصادی، سال سوم، شماره 6: 83-112.
  • دایی کریم زاده، سعید؛ آذربایجانی، کریم و جوانمردی، محمد. (1392)، «آزمون همگرایی درآمدی در کشورهای D-8 (رهیافت همگرایی سیگما، شاخص‌های تایل و آزمون‌های ریشه واحد در داده‌های تابلویی)»، فصلنامه علمی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال سوم، شماره 10: 43-62.
  • درگاهی، حسن و قدیری، امرالله. (1382)، «تجزیه و تحلیل عوامل تعیین‌کننده رشد اقتصادی ایران (با مروری بر الگوهای رشد درون‌زا)»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 26: 1-33.
  • راسخی، سعید و رنجبر، امید. (1388)، «اثر درجه باز بودن تجارت بر سرعت همگرایی درآمد سرانه: شواهدی از گروه دی هشت»، دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، شماره 72: 109-134.
  • ربیعی، مهناز. (1388)، «اثر نوآوری و سرمایه انسانی بر رشد اقتصادی در ایران»، مجله دانش و توسعه، شماره 26: 122 -142.
  • رحمانی، تیمور و امیری، میثم. (1386)، «بررسی تأثیر اعتماد بر رشد اقتصادی در استان‌های ایران با روش اقتصادسنجی فضایی»، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره 78: 57-23.
  • رضاپور، زهرا؛ اونق، ناز محمد و امانی، مرتضی. (1395)، «مطالعه و بررسی رابطه میان سرمایه اجتماعی و امنیت اجتماعی در بین مرزنشینان کرد و ترکمن در مناطق مرزی خراسان شمالی»، فصلنامه علمی پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 4، شماره 3: 107-136.
  • رنجبر، امید و علمی، زهرا (میلا). (1390). «شناسایی فرایند همگرایی درآمد سرانه ایران با کمک آزمون‌های ریشه واحد با شکست‌های ساختاری درون‌زا»، دوفصلنامۀ علمی مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، دوره 7 بهار و تابستان، شماره 1: 91-110.
  • سعیدآبادی، رشید؛ حیدری، حسن و موسوی، میرنجف. (1389)، «تحلیل قابلیت‌های استان‌های مرزی ایران در توسعه همکاری‌های بین مرزی با کشورهای همسایه و جهان اسلام»، چهارمین کنگره بین‌المللی جغرافی‌دانان جهان اسلام، زاهدان، 1-12.
  • سوری، علی و مهرگان، نادر. (1386)، «نقش سرمایه اجتماعی در تشکیل سرمایه انسانی»، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 42، 219-207.
  • شایان، حمید. (1383)، «تنگناهای توسعه در استان‌های مرزی کشور»، پژوهش‌های جغرافیایی، دوره 36، شماره 1: 80-71.
  • شریفیان ثانی، مریم. (1380)، «سرمایه اجتماعی: مفاهیم اصلی و چارچوب نظری»، فصلنامه علمی و تحقیقی رفاه اجتماعی، سال اول، شماره 2: 5-18.
  • شکیبایی، علیرضا و سنایی، حسن شاه. (1391)، «بررسی همگرایی اقتصادی و هم‌زمانی چرخه‌های تجاری در گروه شانگهای»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، سال دوازدهم، شماره 3: 89-105.
  • صمدی، علی حسین. (1380)، «تأثیر صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی بر رشد اقتصادی: آزمون‌های همگرایی - مطالعه موردی ایران»، اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 33: 41-25.
  • علمی، زهرا (میلا)؛ شارع پور، محمود و حسینی، سید امیرحسین. (1384)، «سرمایه اجتماعی و چگونگی تأثیر آن بر اقتصاد»، مجله تحقیقات اقتصادی، شماره 71: 239-296.
  • علیپور، حسین؛ حیدری ساربان، وکیل و حیدری، سالار. (1395)، «نقش سرمایه اجتماعی در تقویت امنیت مرزی (موردمطالعه: منطقه مرزی گرمی)»، فصلنامه علمی پژوهشنامه مطالعات مرزی، دوره 4، شماره 2: 157-174.
  • عمادزاده، مصطفی. (1375)، مباحثی از اقتصاد آموزش و پرورش، انتشارات جهاد دانشگاهی، چاپ هفتم.
  • عمادزاده، مصطفی و بکتاش، فرزانه. (1384)، «اثر آموزش بر ارزش افزوده بخش صنعت»، نشریه دانش و توسعه، شماره 16: 17-32.
  • فقیهی، ابوالحسن و فیضی، طاهره. (1384)، «سرمایه اجتماعی در سازمان»، نشریه پیک نور- علوم انسانی، سال سوم، شماره 3: 10-23.
  • لطفعلی پور، محمدرضا؛ شاکری، سیده زهرا و بطا، فاطمه کبری. (1390)، «بررسی همگرایی میان ایران و کشورهای آمریکای لاتین (کاربرد مدل جاذبه)»، فصلنامه پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، سال اول، شماره 3:73-98.
  • مبارک، اصغر. (1387)، «اثر سیاست‌های تجاری و درآمدهای نفتی بر بهره‌وری کل عوامل کشورهای منتخب اوپک»، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، شماره 13: 161-141.
  • مکیان، سید نظام‌الدین و خاتمی، سمانه. (1390)، «بررسی همگرایی اقتصادی کشورهای منطقه منا (2008-1980)»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، سال یازدهم، شماره 3: 157-135
  • مهرگان، نادر و دلیری، حسن. (1394)، «بررسی ارتباط میان سرمایه اجتماعی و توسعه انسانی در استان‌های ایران (1388-1379)»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، سال پانزدهم، شماره 2: 117-136.