نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
دانشیار جامعهشناسی، پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
چکیده
تجارب زیسته همسران شهدا از ایفای نقش اجتماعی خود در عرصه خصوصی، به عنوان گروه اجتماعی مهم کمتر مجال بروز و نمود و تحقیق یافتهاست. این پژوهش با اهمیتبخشی به موضوع در جهت انجام مطالعات بومی مادری به واکاوی زیست همسران شهدا در جریان عهدهداری نقش مادری به روایت فرزندان پرداخته تا نمایی از حیات اجتماعیشان در مواجهه با چالشها به دست دهد. در خلا دادهها، چهارده روایت انتشاریافته فرزندان شهدا به مثابه سند مورد تحلیل کیفی قرار گرفته است.
مسائل اجتماعی متبادر در مرحله شناسی سه گانه احصا شده است. مرحله اول مبتنی بر زیست مشترک زوجین و دربردارنده پذیرش روحیه ایثارگری شوهر و تجربه دلهره های بروز خطرات مهلک محتمل است. مرحله دوم با رخداد شهادت رقم خورده و ویژگی آن، شوک و ضربه روحی مواجهه با واقعیت شهادت، سوگواری، پذیرش فقدان و رسیدن به معنای تکسرپرستی خانواده است. جوهره مرحله سوم که دامنه گستردهتری در مقایسه با دو مرحله قبل دارد سازگاری با شرایط است که خود را در تداوم آیینهای سوگ، اندوه مزمن و افسردگی، رابطه مادر- فرزندی در معرض آسیب، فشار خانوادگی؛ تعارض با خانواده همسر و نیز مواجهه با مضیقههای اقتصادی نشان می دهد. ماحصل این روند، گرانباری نقش برای همسران شهدا است که با پیامدهایی چون آسیبهای روان تنی خود را آشکار میسازد. با اینهمه ارزیابی فرزندان نشان از تحقق مادری توانمندانه دارد.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Typology of social issues affecting martyrs' wives as mothers from the perspective of their children
نویسنده [English]
- somayeh sadat shafiei
Associate Professor of Sociology and Director of the Theoretical Sociology Department, Social Science Research Institute, Institute for Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran
چکیده [English]
The lived experiences of Iranian martyrs' wives – of Iraq Iran war- as an important social group, have been less explored and researched. To carry out local studies on motherhood, this research, analyzing the lives of martyrs' wives in the process of taking on the role of motherhood, This research wants to give a view of their social life in the face of challenges. In the absence of data, fourteen published narratives of martyrs' children have been qualitatively analyzed as documents.
The emerging social issues can be analyzed in the three stages. The first stage is based on the joint life of the couple and includes accepting the spirit of self-sacrifice of the husband and experiencing the apprehensions of possible fatal dangers. The second stage is marked by the martyrdom event and its characteristic is the shock and emotional trauma of facing the reality of martyrdom, mourning, accepting the loss and reaching the meaning of being the single head of the family. The essence of the third stage, which has a wider scope compared to the previous two stages, is adaptation to the conditions. The result is the burden of the role for them, which manifests itself with consequences such as psychological and physical injuries. However, the evaluation of the children shows the realization of a capable motherhood.
کلیدواژهها [English]
- women
- social role
- Iraq-Iran war
- motherhood
- children of martyrs
- ایلخان، فرخنده. (۱۳۸۸)، تاریخ شفاهی زنان؛ تجربه زیسته همسران شهدا در جنگ، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد دانشگاه الزهرا
- پرورش، فهیمه. (1392)، تجربه زیسته فرزندان شهدا، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه الزهرا.
- توکلی راد، مهرداد، غفاری، غلامرضا. (۱۳۹۷)، «پدیده ارث؛ فرساینده یا مقوم سرمایه اجتماعی خانواده»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، د ۷، ش ۴:819-841.
- دارندورف رالف. (1383)، انسان اجتماعی، ترجمه غلامرضا خدیوی، تهران: نشر آگاه.
- رفعت جاه، مریم. (۱۳۸۷)، تأملی در هویت زن ایرانی، انتشارات دانشگاه تهران.
- رفعت جاه، مریم. (۱۳۹۶)، «زنان جوان و بازتعریف معنا و نقش مادری، مطالعهای بر روی مادران ۲۵ تا ۴۰ ساله ساکن شهرری»، مجله جامعهشناسی ایران، ش ۴: ۱۶۴-۱۳۰
- رفیعی، مدنی و وامقی. (۱۳۸۷)، «مشکلات اجتماعی در اولویت ایران»، مجله جامعهشناسی ایران، دوره نهم، ش ۱ و ۲: 184-208.
- عبداللهی، محمد. (1383)، «طرح مسئله اجتماعی در ایران: اهداف و ضرورتها»، در کتاب مسائل اجتماعی ایران، تهران: آگه.
- علینقیان، شیوا. (1397)، خط آبی کمرنگ؛ روایتی بازاندیشانه از تجربه مادری در ایران مدرن، نشرج.
- کوهساری، زهرا، شفیعی، سمیه سادات، آذری، هاجر. (1399)، «سیاستهای اجتماعی بنیاد شهید از منظر همسران شهدا؛ مطالعه کیفی»،جامعهشناسی سیاسی ایران، سال سوم شماره 3، پیاپی 11:156-184.
- مقدم، سبا. (1396)، زندگی ما، زندگی فرزندان شهدا بعد آر پدرانشان، نشر افکار جدید.