سنجش شاخص رفاه اجتماعی و تاثیر ارزش افزوده بخش کشاورزی بر رفاه در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد تمام، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه اقتصاد، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

3 استادیار، گروه اقتصاد واحد زابل، دانشگاه آزاد اسلامی زابل، زابل، ایران

چکیده
یکی از اهداف اصلی توسعه و پیشرفت اقتصادی، دستیابی به سطح رفاهی بالاتر است. رفاه اجتماعی می‌تواند به‌عنوان یکی از اهداف برنامه‌ریزی، معیاری برای سنجش شرایط توسعه کشور قلمداد شود. در این مقاله با استفاده از شاخص رفاه اجتماعی آمارتیاسن و ضریب جینی اقدام به بررسی نابرابری و رفاه اجتماعی بر سهم ارزش افزوده بخش کشاورزی برای استان‌های ایران طی سال‌های 1389 تا 1398 شده است. متغیرهای تحقیق شامل تولید ناخالص داخلی، ارزش افزوده بخش‌های کشاورزی، صنعت و خدمات و ضریب جینی است. نتایج نشان می‌دهد استان‌های ایلام، بوشهر، تهران، خوزستان، سمنان، قزوین، کهگیلویه و بویراحمد، مرکزی و یزد تغییرات رفاهی بالاتری نسبت به میانگین کل استان‌ها داشته‌اند و استان‌های آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل، اصفهان، البرز، چهارمحال‌وبختیاری، خراسان شمالی، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، زنجان، سیستان و بلوچستان، فارس، قم، کردستان، کرمان، کرمانشاه، گلستان، گیلان، لرستان، مازندران، هرمزگان و همدان تغییرات رفاهی پایین‌تری نسبت به میانگین استان‌ها داشته‌اند. همچنین در استان‌های اردبیل، ایلام، خراسان‌های رضوی و جنوبی، سمنان، سیستان بلوچستان، فارس، قزوین، قم، کردستان، کرمان، کرمانشاه، گلستان، گیلان، لرستان، مازندران، مرکزی، همدان و یزد باتوجه‌به تأثیر مثبت ارزش افزوده بخش کشاورزی بر رفاه اجتماعی، حوزه کشاورزی و خدمات این استان‌ها در افزایش سطح رفاه موفق‌تر از بخش صنعت بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Measuring the Social Welfare Index and the Impact of the Added Value of the Agricultural Sector on Welfare in Iran

نویسندگان English

Mohammad Hossein Karim 1
hossein amiri 2
Mahdi Saravani 3
1 Full Professor, Department of Economics, Faculty of Economics, Kharazmi University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Economics, Faculty of Economics, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of Economies, Zabol branch Islamic Azad University, Zabol Iran
چکیده English

One of the main goals of economic development and progress is to achieve a higher welfare level. Social welfare can be considered as one of the goals of planning, a criterion for measuring the development conditions of the country. In this study, using the Amartya Sen social welfare index and the Gini coefficient, inequality and social welfare have been investigated on the share of the added value of the agricultural sector for the provinces of Iran during the years 2010 to 2019. The results show that the provinces of Ilam, Bushehr, Tehran, Khuzestan, Semnan, Qazvin, Kohgluye va Boyer Ahmad, Markazi and Yazd had higher welfare changes than the average of all provinces, and the provinces of East Azerbaijan, West Azerbaijan, Ardabil, Isfahan, Alborz, Chaharmahal and Bakhtiari, North Khorasan, Razavi Khorasan, South Khorasan, Zanjan, Sistan and Baluchistan, Fars, Qom, Kurdistan, Kerman, Kermanshah, Golestan, Gilan, Lorestan, Mazandaran, Hormozgan and Hamedan have had lower welfare changes than the average of the provinces. Also, in the provinces of Ardabil, Ilam, Razavi and Southern Khorasan, Semnan, Sistan Baluchistan, Fars, Qazvin, Qom, Kurdistan, Kerman, Kermanshah, Golestan, Gilan, Lorestan, Mazandaran, Markazi, Hamedan and Yazd, due to the positive impact of the added value of the agricultural sector on social welfare, the agricultural sector and services of these provinces have been more successful in increasing the welfare level than the industrial sector.

کلیدواژه‌ها English

Added Value of the Agricultural Sector
social welfare
inequality
provinces of Iran
-   اشرفی، یکتا و گلی، زینت. (1387)، "بررسی وضعیت توزیع درآمد با استفاده از محاسبه ضریب جینی و شاخص رفاه اقتصادی"، ماهنامه بررسی مسائل و سیاست‌های اقتصادی، شماره‌های 78 و 88:52-37.
-   پیرائی، خسرو و اکبری مقدم، بیت‌الله. (1384)، "اثر کاهش یارانه بخش کشاورزی (زراعت) و تغییر در نرخ مالیات بر کار بر تولید بخشی و رفاه خانوار شهری و روستایی در ایران"، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی ایران، شماره 22: 30- 1.

-   خالدی، کوهسار ؛ کاظمی، حسن و شاهمرادی فرد، منوچهر. (1397)،"تبیین جایگاه واقعی بخش کشاورزی ایران در اقتصاد ملی با تمرکز بر ارزش افزودة کسب‌وکار کشاورزی"، اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 104: 268- 239.

-   شهیکی تاش، محمد نبی؛ مولایی، صابر و شیوایی، الهام. (1392)، "سنجش کاردینالی رفاه و ارزیابی اثر متغیرهای کلان بر تغییرات رفاه در ایران بر مبنای رگرسیون فازی"، فصلنامه پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، سال بیست و یکم، شماره 65: 182-165.
-   شیرمحمدی، فاطمه؛عربی، سید هادی و عادلی، امید علی. (1403)،"مقایسه تطبیقی روش‌های اندازه‌گیری شاخص رفاه"، جستارهای اقتصادی با رویکرد اسلامی،شماره 23: 78-63.
-   صیاد زاده، علی و احمدی، محمدمهدی. (1385)، "بررسی تابع رفاه اجتماعی آمارتیاسن در ایران (یک تحلیل نظری و تجربی)"، ماهنامه اقتصادی، جلد 2، شماره 2: 138-123.

-   رئوف مهر، مجید؛صادقی، زین‌العابدین و جلایی، سید عبدالمجید. (1401)،"ارزیابی شاخص رفاه پایدار  (SWI)برای ایران و بررسی اثرات آستانه‌ای عوامل مؤثر بر آن با استفاده از الگوی رگرسیون انتقال ملایم"، پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، دوره 22 شماره 2: 88-57.

-  عاملی، احمد. (1390)، "مدل‌سازی توابع رفاه اجتماعی (مطالعه موردی توزیع یارانه انرژی)"، فصلنامه تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، (3)2: 216-191.
-   عبادی، جعفر ؛ شهیکی تاش، محمد نبی و درویشی، باقر. (1391)، "تغییرات رفاه اجتماعی در ایران (رهیافت پارتویی و غیر پارتویی از تابع کاردینالی رفاه اجتماعی)"، مجله سیاست‌های اقتصادی، جلد 8، شماره 1: 24- 3.
-   مرکز آمار ایران (1398)، سالنامه آماری.
-   وفایی، الهام ؛ محمد زاده، پرویز ؛ فلاحی، فیروز و اصغرپور، حسین. (1396)، "بررسی همگرایی رفاه اجتماعی استان‌های ایران با استفاده از تکنیک غیرخطی استار فضایی"، فصلنامه نظریه‌های کاربردی اقتصادی، سال چهارم، شماره 2: 102- 79.
-   وفایی، الهام ؛ محمد زاده، پرویز؛ اصغرپور، حسین و فلاحی، فیروز. (1397)، "ارزیابی رفاه اجتماعی و همگرایی رفاه استان‌های ایران برای سنجش توسعه مناطق ایران"، فصلنامه مدل‌سازی اقتصادی، شماره 3: 23- 1.