نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• احسان مبارکی ¹
• علی اصغر سعیدی ²
• علی شکوری ²

¹ دانشجوی دکتری رفاه اجتماعی، گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه تهران، تهران، ایران.

² دانشیار برنامه‌ریزی اجتماعی، گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

مشارکت افراد دارای معلولیت در سیاست‌گذاری عمومی از ارکان اساسی عدالت اجتماعی و توسعه پایدار است. اسناد بین‌المللی مانند «کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت» بر ضرورت مشارکت معنادار این افراد در فرایندهای تصمیم‌سازی تأکید دارند، اما شواهد جهانی حاکی از وجود چالش‌های ساختاری و فرهنگی در تحقق آن است. این پژوهش با هدف شناسایی الگوها، موانع و راهکارهای ارتقای مشارکت افراد دارای معلولیت در سیاست‌گذاری، با روش مرور نظام‌مند کیفی و رویکرد فراترکیب انجام شد. تحلیل داده‌ها بر اساس الگوی هفت‌مرحله‌ای باروسو و ساندلوسکی(2006) و مطابق با دستورالعمل PRISMA 2020 صورت گرفت. جامعه پژوهش شامل مقالات علمی منتشرشده بین سال‌های 2001 تا 2025 در پایگاه‌های معتبر داخلی و بین‌المللی بود که در نهایت 47 مطالعه واجد شرایط برای تحلیل انتخاب شد. فرایند کدگذاری با استفاده از نرم‌افزار NVivo انجام شد و برای تعیین پایایی روش فراترکیب از روش پایایی بین کدگذاران استفاده شد. مقدار شاخص کاپای کوهن به دست‌آمده(78/0) نشان‌دهندۀ پایایی قابل قبول بین کدگذاران بود. تحلیل یافته‌ها نشان داد مشارکت افراد دارای معلولیت در سیاست‌گذاری در قالب الگوهای مستقیم، نهادی، مشورتی و فناوری‌محور تحقق یافته است. با این حال، تداوم موانع قانونی، نگرشی، اقتصادی و بین‌سازمانی مانع از مشارکت برابر و مؤثر می‌شود. بر اساس نتایج، اصلاح ساختارهای نهادی، بهره‌گیری از فناوری‌های دسترس‌پذیر و آموزش سیاست‌گذاران از راهکارهای کلیدی ارتقای مشارکت معنادار است.
واژگان کلیدی: افراد دارای معلولیت، حقوق معلولان، مشارکت، سیاست‌گذاری اجتماعی، فراترکیب.

کلیدواژه‌ها

• افراد دارای معلولیت
• حقوق معلولین
• مشارکت
• سیاست‌گذاری اجتماعی
• فراترکیب

موضوعات

• توسعه اجتماعی - رفاه اجتماعی -جهانی شدن -تعرضات خانوادگی -رضایت شغلی- مشارکت اجتماعی

عنوان مقاله [English]

A Systematic Review of Patterns, Barriers, and Solutions for Participation in Policymaking for Persons with Disabilities: A Metasynthesis Approach

نویسندگان [English]

• Ehsan Mobaraki ¹
• Ali Asghar Saeidi ²
• Ali Shakoori ²

¹ Ph.D Candidate in Social Welfare, Department of Social Planing, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.

² Associate Professor, Department of Social Planning, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده [English]

justice and sustainable development. International instruments such as the Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD) emphasize the necessity of meaningful participation of these individuals in decision-making processes; however, global evidence indicates the persistence of structural and cultural challenges in realizing this goal. This study aimed to identify the patterns, barriers, and strategies for enhancing the participation of persons with disabilities in policymaking through a qualitative systematic review using the meta-synthesis approach. Data analysis followed the seven-step framework of Barroso and Sandelowski (2006) and was structured according to the PRISMA 2020 guidelines. The study population consisted of scientific articles published between 2001 and 2025 in reputable national and international databases, from which 47 studies met the inclusion criteria. Data were coded and analyzed using NVivo software. To ensure the reliability of the meta-synthesis, inter-coder reliability was calculated using Cohen’s Kappa (κ = 0.78), indicating a strong level of agreement. The analysis revealed that participation occurs in various forms—direct, institutional, consultative, and technology-driven. Nonetheless, ongoing legal, attitudinal, economic, and inter-organizational barriers continue to hinder equal and effective participation. The findings highlight institutional reform, the use of accessible technologies, and policymaker education as key strategies to promote meaningful participation.
Keywords: Persons with disabilities, Disability rights, Participation, Social policymaking, Metasynthesis.

کلیدواژه‌ها [English]

• Persons with disabilities
• Disability rights
• Participation
• Social policymaking
• Metasynthesis