نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• سمانه منصوری

استادیار گروه آموزش علوم اجتماعی، دانشگاه فرهنگیان،صندوق پستی889- 14665، تهران، ایران.

چکیده

با توجه به تشدید مخاطرات و تنش‌های اجتماعی متعدد در جوامع، تبیین مفهوم تاب آوری اجتماعی و پیشرفت نظری و ارائه چارچوب‌های مفهومی جدید، جهت برنامه‌ریزی وسیاست‌گذاری‌های دقیق در این زمینه به ضرورتی مهم بدل شده است. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که مهمترین تئوری‌ها و رویکردهای نظری مطرح شده در زمینه تاب ‌آوری اجتماعی کدام است؟ کدام چارچوب‌های مفهومی جهت تبیین ابعاد و شاخص‌های این مفهوم ارائه شده است؟ این مطالعه از نوع کیفی بوده و با رویکرد مطالعه تطبیقی انجام شده است. جهت جمع‌آوری داده ها، مقالاتی که به مرور و دسته‌بندی نظری مفهوم تاب آوری و تاب آوری اجتماعی پرداخته بودند انتخاب و این دسته‌بندی ها با یکدیگر مقایسه شده و بر اساس شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود، مجدداً دسته‌بندی و طبقه‌بندی شدند. نتیجه آنکه در بررسی سیرتحول نظری تاب‌آوری، چهاردسته اصلی: ویژگی‌های فردی، فرآیندی، سیستمی و روندهای نوین، معرفی شده است. مهمترین رویکردهای نظری در مفهوم تاب آوری اجتماعی نیز رویکردهای: کارکردگرایانه، سیستمی، سرمایه اجتماعی، توانمند‌سازی و تحولی هستند. در این نظریات مسیر تحول تاب‌آوری از سازگاری منفعلانه در برابر بحران‌ها به فرصت‌سازی از تنش‌ها به سمت تغییر و پیشرفت، بوده است.گونه شناسی نظری و تأمل در سیر تحولی نظریات در پیشبرد و بهره‌برداری عمیق‌تر از آنها راهگشا خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

• تاب‌آوری
• تاب‌آوری اجتماعی
• گونه‌شناسی نظری
• رویکردهای تحولی
• فراتاب‌آوری

موضوعات

• توسعه اجتماعی - رفاه اجتماعی -جهانی شدن -تعرضات خانوادگی -رضایت شغلی- مشارکت اجتماعی

عنوان مقاله [English]

Typology of Theoretical Approaches to the Concept of Social Resilience

نویسنده [English]

• samaneh mansouri

Assistant Professor, Department of Social Sciences Education, Farhangian University, Post Office Box 14665-889,Tehran, Iran.

چکیده [English]

Given the intensification of risks and the proliferation of social tensions in contemporary societies, clarifying the concept of social resilience, advancing its theoretical development, and proposing new conceptual frameworks have become an important necessity for accurate planning and policymaking in this field. The central question of the present study is: what are the most significant theories and theoretical approaches proposed in the field of social resilience? Furthermore, which conceptual frameworks have been developed to explain the dimensions and indicators of this concept? This study is qualitative in nature and was conducted using a comparative research approach. For data collection, scholarly articles that reviewed and theoretically categorized the concepts of resilience and social resilience were selected. These classifications were then compared with one another and subsequently reclassified based on their similarities and differences. The findings indicate that in examining the theoretical evolution of resilience, four main categories can be identified: individual traits, process-oriented perspectives, systemic perspectives, and emerging trends. The most important theoretical approaches to the concept of social resilience include functionalist, systemic, social capital, empowerment, and transformative approaches. Within these theories, the trajectory of resilience has evolved from passive adaptation to crises toward leveraging tensions as opportunities for change and advancement. Developing a theoretical typology and reflecting on the evolutionary trajectory of these theories can facilitate their further advancement and deeper application.

کلیدواژه‌ها [English]

• Resilience
• Social Resilience
• Theoretical Typology
• Transformative Approaches
• Meta resilience