الگوی ارتقای اثربخشی مدیران گروه‌های آموزشی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی( مورد مطالعه دانشگاه آزاد اسلامی)، دکتر پریوش جعفری ، دکتر حمیدرضا آراسته، مجتبی شهمیری ، دکتر مهدی رهگذر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

چکیده

مدیران گروه‌های آموزشی به عنوان حلقه مرتبط با مدیریت دانشگاهی، اعضای هیأت علمی و دانشجویان از جایگاه حساس و ویژه‌ای در تحقق اهداف دانشگاهی برخوردارند. هدف این پژوهش ارائه الگویی برای افزایش اثربخشی مدیران گروه‌های آموزشی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی است. این مطالعه بصورت پیمایش توصیفی ـ تحلیلی است و انتخاب نمونه (359=n) به روش طبقه‌ای و به صورت تصادفی در سطح واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی منطقه هشت انجام شده است. برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته که بر محور مؤلفه‌ها و عوامل نظریه مدیریت سایبرنتیک در آموزش عالی تنظیم گردیده استفاده شد.
بر اساس یافته‌های پژوهش، عوامل اثربخشی مدیران گروه‌های آموزشی بر اساس نتایج تحلیل عاملی در قالب سیزده عامل دسته‌بندی گردید. ‌همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که متغیرهای وارد شده به تحلیل در سطح 99/0 قادر به تبیین تغییرات متغیر وابسته یعنی میزان اثر بخشی مدیران گروه‌های آموزشی بوده و عامل بازسازی مداوم، بیشترین تأثیر را بر اثربخشی مدیران گروه دارد. تناسب مدل پیشنهادی نیز بر اساس نتایج حاصل از ضریب تعیین چندگانهR2 و نتایج بدست آمده از معادله تناسب تأیید گردید. بر اساس یافته‌های جانبی پژوهش مشخص شد که متغیرهای جمعیت شناختی تأثیر قابل توجهی بر نتایج تحقیق نداشته‌اند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Pattern for Effectiveness Improvement of Educational Departments in Universities and Higher Education Centers: A Case Study of The Islamic Azad University

چکیده [English]

Heads of departments, aserving as connections with university chancellors, faculty members and university students, play a crucial role in realization of academic goals. The present paper aims to present a pattern for effectiveness improvement of heads of departments in universities and higher education centers. This study was a descriptive-analytical survey. Using the stratified sampling method, the sample population (n=359) was selected randomlyfrom the branches of the Islamic Azad Universities indistrict 8. The data were collected using research-made questionnaires formulated based on components of cybernetic management theory in higher education.
The results of factor analysis showed that there are thirteen factors effective on effectiveness improvement of heads of departments. The results of the path analysis also indicated that the variables entered into the analysis at the level of 0.99 could explain variations in the dependent variable, i.e. the effectiveness of heads of departments, and that the factor of continuous reconstruction had the highest effect on the effectiveness of heads of departments. Appropriateness of the proposed model was confirmed by the results of the coefficient of multiple determination R2 and the equation of proportion. Other findings of the research showed that demographic variablesdid not have significant impact on the results of the study.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pattern
  • improvement
  • Department
  • Head of Department
  • Effectiveness
  • Management Cybernetics
-  آراسته، حمیدرضا. (1383)، «اثربخشی در آموزش عالی»، دائره‌المعارف آموزش عالی. جلد اول، تهران: بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی.

- آراسته، حمیدرضا. (1380)، «مدیریت در دانشگاه‌های وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری: چالش‌ها و کاستی‌ها»، فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی.

-  آراسته، حمیدرضا. (1379)، رهبری و مدیریت در مراکز آموزش عالی کشور، تهران: چاپ و نشر بازرگان.

- بذرافشان مقدم، مجتبی. (1386)، «جایگاه الگوی سایبرنتیک در اداره دانشگاه‌ها مورد: دانشگاه فردوسی مشهد»، نشریه مطالعات تربیتی و روانشناسی، دوره هشتم، شماره اول، مشهد : دانشگاه فردوسی.

- بیرن بائوم، رابرت. (1382)، «دانشگاه‌ها چگونه کار می‌کنند، سازمان علمی و رهبری آن از منظر سایبرنتیک»، ترجمه: حمید رضا آراسته، تهران : مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.

- پیروی، حبیب اله و دیگران. (1382)، «بررسی نظرات اعضای هیأت علمی در اداره گروه‌های آموزشی در دانشکده پزشکی دانشگاه شهید بهشتی تهران»، مجله آموزش در علوم پزشکی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، ویژه نامه هفتمین همایش کشوری آموزش پزشکی.

-  شیرازی، علی. (1373)، «مدیریت آموزشی»، مشهد: انتشارات جهاد دانشگاهی.

- فرانک اچ تی و رودس. (1381)، «دانشگاه نوین»، چالش‌های آموزش عالی در هزاره سوم، ترجمه: محسن وارثی، تهران: دانشگاه امام حسین (ع).

- فراست خواه، مقصود. (1387)، «بررسی تاثیر فرآیند ارزیابی درونی بر برنامه ریزی برای بهبود کیفیت گروه‌های آموزشی دانشگاهی؛ تحلیلی مقایسه‌ای از نظر اجرا یا عدم اجرای ارزیابی درونی». فصلنامه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، شماره 14، تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی.

-  قبادیان، برات. (1377)، «ویژه نامه آموزش عالی»، تهران : اداره کل روابط عمومی وزارت فرهنگ و آموزش عالی.

- کاظمی، سیدعباس. (1375)، «طراحی الگوهای اثربخشی سازمانی با تاکید بر معیارهای فرهنگ سازمانی»، پایان نامه دکتری، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.

- محمدخانی، کامران. (1388)، «ارائه مدل مدیریتی مبتنی بر هوش عاطفی جهت ارتقاء اثربخشی اعضای هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی»، پایان نامه دکتری. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.

-  میر سپاسی، ناصر. (1380)، «مدیریت استراتژیک منابع انسانی و روابط کار»، تهران: انتشارات میر.

- نصر اصفهانی، احمدرضا. (1383)، «ارزشیابی و بهبود عملکرد مدیران گروه‌های آموزشی دانشگاه اصفهان»، مجموعه مقالات همایش آموزش عالی و توسعه پایدار، جلد دوم، تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی.

- وارثی، محسن. (1381)، «بررسی چالش‌های آموزش عالی در هزاره سوم». مجموعه مقالات چالش‌های آموزش عالی در هزاره سوم، گروه مترجمین، تهران: دانشگاه امام حسین (ع).

 

-    Baldridge, J. V. (1971).  Power and Conflict in the University. New York Wiley.

-    Cohen, A. M. (1998). The Shaping of American Higher Education: Emergence and Growth of the Contemporary System. San Francisco: Jossey-Bass.

-    Edwards, j. w. (2006). Department Chair Roles in the Community College. North CarolinaStateUniversity.

-    Etzioni, A. (1964). Modern Organization. Englewood Cliffs, N. J.: Prentice- Hall.

-    Gmelch, W. H., & Miskin, V. D. (2004). Chairing an Academic Department. Madison, WI: Atwood.

-    Hecht, I. W., Higgerson, M, L., Gmelch, W. H., & Tucker, A. (1999). The Department Chair as Academic Leader. Phoenix, AZ: American Council on Education and Oryx Press.

-    Howlett, P . (1991) ."How You Can Stay on the Straight and Narrow." Executive Edctator. Vol. 13, n.2

-    Hellawell,  D., & Hancock, N. (2001). " A Case Study of the Changing Role of the Academic Middle Manager in Higher Education: Between Hierarchical Control and Collegiality?" Research Papers in Education: Policy & Practicy. Vol. 16, n. 2.

-    Hexter, P. (1998). "How You Can Stay on the straight and Narrow." Executive Aducator. Vol. 13, n.2.

-    Kristine, M. Y. (2007).  Illinois Public Community College Education Department Chaire And Role Conflict. College of  EducationUniversity of Illinois at Urbana-Champaign, Debra Bragg, Adviser.

-    Kezar, A. J. (1999). " The Diverse Campus: Broadening Our Ideal to Incorporate All Voices." New Direction for Higher Education. Vol. 27, n.

-    Levinson, R. M. (1989). The Faculty and Institutional Isomorphism Academe. Vol. 75. , n.1.

-    Mintzberg, H. (1989). Mintzberg on Management: Inside our Strange World of Organizations. New York: Free Press.

-    Stroup, H . (1966).  Bureaucracy in Higher Education. New York: Free Press.

-    Tucker, A. (1981). Chairing the Academic Department: Leadership Among Peers. New York: American Council on Education.

-    Yuchtman, E. & Seashore, S. E. (1976). ' A Systems Resource Approach to Organizational Effectiveness 'American Sociological Review, 32.