فضاهای سبز شهری و کیفیت زندگی(مدلی برای ارزیابی تأثیرات اجتماعی بوستان‌ها و فضاهای سبز شهری و کاربرد تجربی آن در سه بوستان شهر تهران). علی جنادله

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

10.22054/qjsd.2016.5944

چکیده

بوستان‌ها و فضاهای سبز شهری، به‌عنوان بخشی از فضاهای مشاع شهری، علاوه‌بر تأثیرات زیست‌محیطی که از جمله مهم‌ترین کارکردهای درنظرگرفته‌شده برای آنهاست، کارکردها و پیامدهای عمده دیگری نیز دارند. در این مقاله تلاش می‌شود با ترکیب چهار مدل تأثیرات فضای سبز مشاوران کاربری زمین، مدل ارزیابی تأثیرات سلامتی فضای سبز اسکاتلند، مدل طبیعت و سلامت شورای بهداشت هلند و مدل چیسورا، مدل جامعی برای ارزیابی تأثیرات اجتماعی بوستان‌ها و فضاهای سبز شهری با تأکید بر مفهوم کیفیت زندگی ارائه شده و نتایج کاربرد آن برای ارزیابی تأثیرات اجتماعی سه بوستان شهری در تهران مورد بحث قرار گیرد. در این مطالعه علاوه ‌بر مطالعات اسنادی و نظری، ترکیبی از روش‌ها و تکنیک‌های کمّی و کیفی از جمله، مشاهده، مصاحبه‌های فردی عمیق و گروهی، پیمایش و... استفاده شده است. براساس نتایج این مطالعه از جمله مهم‌ترین ملاحظاتی که در احداث فضاهای سبز شهری باید مورد توجه قرار داد، تأثیرات آنها بر جنبه‌های مختلف زندگی اجتماع محلی از جمله تأثیر بر همبستگی اجتماع محلی، برابری و تنوع اجتماعی، امنیت اجتماع محلی، تأثیر بر گذران اوقات فراغت افراد، تأثیر بر ترافیک، و همچنین تأثیر بر ارزش املاک مسکونی و فعالیت‌های اقتصادی و سلامت اجتماع محلی است. همچنین از جمله یافته‌های مهم این پژوهش، ضرورت بررسی و شناسایی ادراک ذهنی اعضای اجتماع محلی از فضای سبز شهری مطلوب پیش از احداث هر بوستان و فضای سبز شهری است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban Green Space and The Quality of Life (A model for the assessment of the social impact of urban green space and its empirical application in three parks of Tehran) Ali Janadeleh

چکیده [English]

Urban parks and green space, as city shared areas, in addition to environmental impacts, as their important functions, have other important effects. The present article aims to provide a general model for the assessment of the social impact of urban green spaces based on the concept of "quality of life"; the results of its application will be discussed and used for the assessment of the social impacts of three urban parks in Tehran. The final model employed in this study is a combination of four models: Green space impact model of land use consultants, green space health impact model of Scotland, green space, nature and health model of Health Council of the Netherlands, and green space and sustainable city model of Chiesura. In addition, the documents and theoretical studies, a combination of qualitative and quantitative methods and techniques such as observation, in-depth individual interviews, focus group discussion and survey have been utilized. According to the results several important considerations are required in designing green space such as its impacts on different aspects of social life in the area, like its effects on community solidarity, equity and social diversity, local societal security, leisure time of the residents, traffic, residential properties, economic activities and local social health. Moreover, among the important results of this study is the necessity of identifying the perceptions people of desirable green space before constructing parks or urban green space.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Green Space
  • Quality of life
  • Assessment of Social Impacts
بدلا، سید محمدرضا (1383). «نقش مردم در فرایند مناسب‌سازی». همایش سراسری مناسب‌سازی محیط‌های شهری برای افراد دارای معلولیت. انتشارات سازمان بهزیستی قم.

- تازیک، مهندسین مشاور (1389). بوستان دوستدار کودک. تهران: شهرداری منطقه 22.

- روچ، کریس ج. آر. (1387). ارزیابی تأثیر پروژه. ترجمه: حسن چاوشیان. تهران: اختران.

- ریتزر، جورج (1377). نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر. ترجمه: محسن ثلاثی. تهران: علمی.

- فاضلی محمد (1389). ارزیابی تأثیرات اجتماعی سیاست‌‌ها، برنامه‌‌ها و طرح‌‌ها. تهران: جامعه‌شناسان.

- ونکلی، فرانک (1388). «اصول بین‌المللی برای ارزیابی تأثیر اجتماعی». ترجمه: عبدالله سالاروند. در کتابچه آموزشی اولین کارگاه ارزیابی تأثیر و پیامدهای اجتماعی طرح‌ها و پروژه‌ها. تهران: دفتر مطالعات اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران.

- Araya, R.; Dunstan, F.; Playle, R.; Thomas, H.; Palmer, S.; & Lewis, G. (2006). “Perceptions of social capital and the built environment and mental health”. Social science & medicine. 62(12): 3072-3083.

- Ashley A.; Bartlett H. (2001). “An evaluation of a walking scheme based in primary care: the participants' perspective”. Primary Health Care Research and Development. 2: 98-106.

- Balram, S.; Dragićević, S. (2005). “Attitudes toward urban green spaces: integrating questionnaire survey and collaborative GIS techniques to improve attitude measurements”. Landscape and Urban Planning. 71 (2): 147-162.

- Bradshaw, A.; Hunt, B.; & Walmsley, T. (1995). Trees in the Urban landscape: Principles and Practice. E & FN Spon.

- Chiesura, A. (2004). “The role of urban parks for the sustainable city”. Landscape and Urban Planning. 68 (1): 129-138.

- Cohen, D. A.; McKenzie, T. L.; Sehgal, A.; Williamson, S.; Golinelli, D.; & Lurie, N. (2007). “Contribution of public parks to physical activity”. American Journal of Public Health. 97 (3): 509-514.

- Dajian, Z.; Rogers, P. P. (2006). “2010 world expo and urban life quality in shanghai in terms of sustainable development”. Chinese Journal of Population Resources and Environment. 4(1): 15-22.

- Dalgard, O. S.; Tambs, K. (1997). “Urban environment and mental health: A longitudinal study”. British Journal of Psychiatry. 171: 530-536.

- Dawson, J.; Boller, I.; Foster, C.; & Hillsdon, M. (2006). “Evaluation of changes to physical activity among people who attend the Walking the Way to Health Initiative (WHI)”. The Countryside Agency: Cheltenham.

- De Vries S.; Verheij R. A.; Groenewegen P. P.; & Spreeuwenberg P. (2003). “Natural environments - healthy environments? An exploratory analysis of the relationship between greenspace and health”. Environment and Planning A. 35 (10):1717-1731.

- Dines, N.; Cattell, V.; Gesler, W.; & Curtis, S. (2006). Public spaces, social relations and well-being in East London. Joseph Rowntree Foundation.

- Flores, A.; Pickett, S. T.; Zipperer, W. C.; Pouyat, R. V.; & Pirani, R. (1998). “Adopting a modern ecological view of the metropolitan landscape: the case of a greenspace system for the New York City region”. Landscape and Urban Planning. 39 (4): 295-308.

- Fukuda Y.; Nakamura K.; Takano T. (2004). “Wide range of socioeconomic factors associated with mortality among cities in Japan”. Health Promotion International. 19 (2):177-87.

- Germann-Chiari, C.; Seeland, K. (2004). “Are urban green spaces optimally distributed to act as places for social integration? Results of a geographical information system (GIS) approach for urban forestry research”. Forest Policy and Economics. 6 (1): 3-13.

- Health Council of the Netherlands. Advisory Council for Research on Spatial Planning, Nature and the Environment (RMNO) (2004). Nature and Health: The Influence of Nature on Social, Psychological and Physical Well-being. Gezondheidsraad.

- Jacobs, J. (1961). The Life and Death of Great American Cities. New York: Random House

- Kaplan, R.; Kaplan, S. (1989). The Experience of Nature: A Psychological Perspective. Cambridge: Cambridge University Press.

- Krenichyn, K. (2004). “Women and physical activity in an urban park: Enrichment and support through an ethic of care”. Journal of Environmental Psychology. 24 (1): 117-130.

- Lamb, S. E.; Bartlett, H. P.; Ashley, A.; & Bird, W. (2002). “Can lay-led walking programmes increase physical activity in middle aged adults? A randomised controlled trial”. Journal of Epidemiology and Community Health. 56 (4): 246-252.

- Land Use Consultants (2004). Making the Links: Greenspace and Quality of Life. Scottish Natural Heritage. Commissioned Report No. 060 (ROAME No. F03AB01).

- Maas J; Verheij R. A.; Groenewegen P. P.; De Vries S.; & Spreeuwenberg P. (2006). “Green space, urbanity, and health: how strong is the relation?”. Journal of Epidemiology & Community Health. 60 (7): 587-92.

- Millward, A.; Mostyn, B. (1989). People and Nature in Cities. The Social Aspects of Planning and Managing Natural Parks in Urban Areas. (No. 2).

- Mitchell R.; Popham F. (2007). “Greenspace, urbanity and health: relationships in England”. Journal of Epidemiology and Community Health. 61 (8): 681-683.

- Morancho, A. B. (2003). “A hedonic valuation of urban green areas”. Landscape and Urban Planning. 66: 35-41.

- Nielsen, T. S.; Hansen, K. B. (2007). “Do green areas affect health? Results from a Danish survey on the use of green areas and health indicators”. Health & place. 13 (4): 839-850.

- Nyiri, P.; Leung, T.; & Zuckerman, M. A. (2004). “Sharps discarded in inner city parks and playgrounds--risk of bloodborne virus exposure”. Communicable disease and public health/PHLS. 7 (4): 287.

- Plummer B.; Shewan D. (1992). “City open spaces and pollution”. In: Plummer B.; Shewan D. (eds.). City Gardens: An Open Space Survey in the City of London. London: Belhaven Press: 111-119.

- Pretty J.; Griffin M.; Peacock J.; Hine R.; Sellens M.; & South N. (2005). A Countryside for Health and Wellbeing: the Physical and Mental Health Benefits of Green Exercise. Sheffield: Countryside Recreation Network.

- Rees, D. H.; Axford, J. S. (1994). “Evidence for Lyme disease in urban park workers: a potential new health hazard for city inhabitants”. Rheumatology. 33 (2): 123-128.

- Rishbeth, C.; Finney, N. (2006). “Novelty and nostalgia in urban greenspace: refugee perspectives”. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie. 97 (3): 281-295.

- Sadler, B.; Fuller, k. (2002). Environmental Impact Assessment Training Resource Manual. United Nations Environment Programme.

- Sampson, R. J. (2003). “Neighborhood-level context and health: Lessons from sociology”. In I. Kawachi; L. Berkman (Eds.). Neighborhoods and Health: 132-146. Oxford: Oxford University Press.

- Scotland Greenspace (2008). Health Impact Assessment of greenspace: A Guide.Greenspace Scotland. URL:

        www.greenspacescotland.org.uk/upload/File/Greenspace%20HIA. pdf.

- Takano T.; Nakamura K.; & Watanabe M. (2002). “Urban residential environments and senior citizens' longevity in megacity areas: the importance of walkable green spaces”. Journal of Epidemiology & Community Health. 56 (12): 913-8.

- Tibbatts, D. (2003). Your Parks: The Benefits of Parks and Greenspace. Urban parks forum.

- Turner, Jonathan H. (1998). The Structure of Sociological Theory. Wadsworth Publishing Company.

- Ulrich R. S. (1979). “Visual landscapes and psychological wellbeing”. Landscape Research. 4 (1): 17-23.

- Weich, S.; Blanchard, C.; Prince, M. et al. (2002). “Mental health and the built environment: Cross-sectional survey of individual and contextual risk factors for depression”. British Journal of Psychiatry. 180: 428-433.

- Wilson, E. O. (1984). Sociobiology (1980) and Biophilia: The Human Bond to Other Species. Cambridge:Harvard University Press.

- Zegarac, M. (1996). A Catalogue of Benefits Associated with Greenspaces and an Analysis of the Effects of Greenspaces on Residential Property Values: A Windsor Case Study. Environment Canada.