مطالعه کیفی فرهنگ آپارتمان‏نشینی در شهر همدان، دکتر احمد محمدپور، دکتر جلیل کریمی، شعبان ولی‏زاده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شماره 13 رفاه زمستان 1391

چکیده


هدف جستار بررسی مردم‏شناختی فرهنگ آپارتمان‏نشینی در شهر همدان است. چارچوب نظری مطالعه مبتنی بر رویکرد انسان‏شناسی فضا و مسکن آموس راپاپورت است. میدان مورد مطالعه سه مجتمع مسکونی در شهر همدان، یعنی مجتمع‏های آپارتمانی «سعیدیه، مدنی و بوعلی» است. بدین منظور با «مطلعان کلیدی» شامل هیئت مدیره، نگهبانان، کادر خدماتی و 40 نفر از ساکنان این سه مجتمع مصاحبه‏ نیمه‏ساخت‏یافته انجام شده است. روش اجرای تحقیق، مردم‏نگاری میدانی بوده، داده‏ها با دو فن مصاحبه و مشاهده‏ مستقیم گردآوری و با روش تحلیل محتوای کیفی تجزیه و تحلیل شده‏اند. یافته‏های مطالعه نشان می‌دهد که در شهر همدان، با توجه به مهاجرت بی‏رویه‏ از روستاها و شهرهای کوچک به مرکز استان، زندگی آپارتمان‏نشینی رونق یافته و همزمان بر مسائل آن نیز افزوده شده است. توسعه‏ نامتوازن و بدون برنامه و در نتیجه آسیب‏زای فرآیند آپارتمان‏نشینی، مشکلات رفتاری، تعاملی و فرهنگی از مشخصه‏های شیوه زندگی آپارتمان‏نشینی در همدان محسوب می‌شوند.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Qualitative Study of Culture of Living in Apartments in the City of Hamedan

چکیده [English]

The present paper aimed to anthropologically examine the culture if living I apartments in the city of Hamedan. The theoretical framework for this study is the anthropology of space and place by Amos Rapoport. The studied field included three residential complex of ‘Sa’idiyyeh, Madani and Bu Ali’ in the city of Hamedan. Semi-structured interviews were conducted with the ‘key informants’, including the board of directors, watchmen, service men and 40 residents of the three complexes. The methodology applied in this study was ethnographic fieldwork. The data was collected through interviews and direct observation and was analyzed using the qualitative content analysis method. Findings show that due to excessive migration from villages and small cities to the center of province, living in apartments has become more common and at the same time, its related issues and problems have risen up. Un-balanced and un-planned development of living in apartments leads to behavioral, interactional and cultural problems which are the characteristics of living in apartments in Hamedan.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Living in Apartments
  • Anthropology of Space
  • Urban Development
  • Qualitative Method
  • Urbanization
  • Hamedan
-  ابراهیم‌زاده، عیسی؛ سرگزی، زینب. (1389)، «آپارتمان‌نشینی در شهرهای اسلامی و مشکلات فرهنگی ناشی از آن، مطالعه موردی شهر زاهدان»، در مجموعه مقالات چهارمین کنگره بین‌المللی جغرافی‌دانان جهان اسلام، ایران، زاهدان.

-  پاپلی یزدی، محمد حسین؛ رجبی سناجردی، حسین. (1382)، نظریه‌های شهر و پیرامون، تهران: انتشارات سمت.

-  تولایی، نوین (1386)، شکل شهر منسجم، تهران: انتشارات امیرکبیر.

-  تواهن، احمد. (1383)، برنامه‏ریزی مسکن، ماهنامه شهرداری‌ها، سال ششم شماره 62.

-  جهانگیری، جهانگیر؛ لهسایی‏زاده، عبدالعلی؛ منصوریان، محمدکریم. (1385)، بررسی پیامدهای اجتماعی و فرهنگی آپارتمان‏نشینی در استان فارس: مطالعه موردی شهر شیراز، انتشارات دانشگاه شیراز.

-  دانشپور، عبدالهادی. (1379)، بازشناسی مفهوم هویت در فضای عمومی شهری، پایان‏نامه دکتری جامعه‏شناسی، دانشگاه تهران.

- دواس، دی، ای. (1376)، روش پیمایش در پژوهش در علوم‏انسانی، ترجمه: مریم رفعت و کاظم رخسار، تهران: نشر مرکز مطالعات و سنجش افکار عمومی، چاپ اول.

-  راپاپورت، آموس. (1388)، انسان‌شناسی مسکن، ترجمه: خسرو افضلیان، نشر حرفه هنرمند.

-  فکوهی، ناصر. (1383)، انسان‏شناسی شهری، تهران: نشر نی، چاپ دوم.

-  فکوهی، ناصر. (1381)، تاریخ اندیشه و نظریه‌های انسان‌شناسی، تهران: نشر نی.

-  لینچ، کویین. (1383)، سیمای شهر، ترجمه دکتر منوچهر مزینی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ ششم.

-  محمدپور، احمد. (1390)، ضد روش 2: مراحل و رویه‏های عملی در روش‏شناسی کیفی، تهران: انتشارات جامعه‏شناسان.

- مولایی، احمد. (1384)، هویت‏یابی جدید در فضاهای عمومی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه‏شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.

-  مهدوی، قوام‌الدین. (1373)، آپارتمان‏نشینی و انطباق فرهنگی، پایان‏نامه کارشناسی ارشد رشته مردم‏شناسی، دانشگاه تهران.

-    Henny, Ozaki and Ritsuko Coolen. (2007). Culture, Lifestyle and the Meaning of a Dwelling. OTB Research Institute for Housing, Urban and Mobility Studies.

-    Low, Setha and Denise Lawrence-Zunigais. (2003). The Anthropology of Space and Place: Locating Culture, Wiley-Blackwell.

-    Mubarak, Faisal. (1993). Cultural Adaptation to Housing: A Case   Study، University, Riyadh, Saudi Arabia.

-    Neuman, L. (2006). Social Research Methods: Quantitative and Qualitative Approaches, Third Edition. London: Allyn and Bacon.

-    Patton, M. (2001). Qualitative Research & Evaluation Methods, London: Sage Publication Ltd.

-    Reissman,  L. (1970). The Urban Process New York: The Free Press.

-    Wirth, L. (1964). Urbanism as a way of life, P. K. and Reiss, A. J. (Eds), Critics and Society, New York: The Free.

Marshal, Sponsel. (1996). Space is the Machine, Cambridge: Cambridge University