نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه
چکیده
آمایش سرزمین، راهبرد حیاتی برای حفاظت از یکپارچگی سرزمین و استفاده بهینه از استعدادهای(طبیعی و اجتماعی) سرزمینی است و بدون برخورداری از نظام بودجهریزی مبتنی بر محیط و پویاییهای محیطی، قابل تصور نیست. بودجه آمایش سرزمینی، راهبردی اصلاحی در نظام بودجهریزی است که تقسیم منابع را متکی بر شناسایی کلیت و یکپارچگی سرزمین، صورتبندی و عملیاتی میسازد. از اینرو، بودجه آمایش سرزمینی حداقل چهار ویژگی مهم دارد که به ترتیب عبارتند از: 1) «منعطف»؛ یعنی متناسب با تغییرات محیطی و پذیرایِ اصل تنوع زیستیِ طبیعی و اجتماعی و سازگار با ویژگیهای زیستی در فلات ایران. 2) دارای «وحدت» نه فقط در شاکله و شیوه ارائه سند بودجه، بلکه بهرهمند از وحدت ناشی از پیوستگیِ اجتماعی-زیستی و اقتصاد بومشناختی است. 3) «شفاف» در انعکاس روندِ تغییرات بافتِ مجتمعهای زیستی میباشد. 4) «مشارکتپایه» طراحی و اجرا میشود. با توجه به تصویب سند ملی آمایش سرزمین، پرسش اصلی مقاله عبارت است از اینکه: لایحه بودجه سال 1402 توانسته است کلنگری و مفصلبندیِ تغییرات تنوع زیستی(طبیعی و اجتماعی) و ساختار فضایی کشور را صورتبندیِ مالی-فنی نماید؟ تحلیل انتقادی و آمایشی متن لایحه بودجه سال 1402 و مقایسه آن با لایحه بودجه سال 1401 نشان میدهد لایحه بودجه سال 1402 نیارمند ترمیم از طریق پیریزی قانونی، مفهومی، عملیاتیِ و اتکاء بر علوم محیطی است. برای بهبود بودجهریزی 9 پیشنهاد ارائه شده است.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Budgeting based on environmental changes (social-ecological) (Case study: the budget bill of 1402 as "spatial planning budget")
چکیده [English]
Land use planning is a vital strategy for protecting the integrity of the land and optimal use of the land's (natural and social) talents, which cannot be imagined without a budgeting system based on the environment and environmental dynamics. Therefore, the Land use planning budget has at least four important features, which are: 1) "flexible"; That is, in accordance with the environmental changes and receptive to the principle of natural and social biodiversity and compatible with the biological characteristics of the Iranian plateau. 2) It has "unity" not only in the form and way of presenting the budget document, but it also benefits from the unity resulting from socio-biological continuity and ecological economy. 3) "Transparent" reflects the process of changes in the texture of biological complexes. 4) "Basic participation" is designed and implemented. The main question of the article is: Has the budget bill of 1402 been able to make a financial-technical formulation of the overview and detailing of the changes in biodiversity (natural and social) and the spatial structure of the country? The analysis of the budget bill of 1402 and its comparison with the budget bill of 1401 shows that the budget bill of 1402 is a supporter of restoration through legal, conceptual, operational foundation and reliance on environmental science.
کلیدواژهها [English]
- Land Use Planning budget
- Budget unity
- Social justice
- Planetary boundaries
- Territorial talents
- ارسلان بُد، محمدرضا. (1382)، «توزیع درآمد ایران در نیمقرن اخیر»، مجموعه مقالات نخستین همایش ملی ایرانشناسی (اقتصاد ایران)، تهران: انتشارات بنیاد ایرانشناسی، 27-30 خردادماه: 1-8.
- اعتباریان، اکبر، عماد زاده، مصطفی و روحانی، علی. (1392). «بررسی نقش اطلاعات حسابداری در بودجه و بودجهریزی»، پژوهش حسابداری، دوره 3، شماره 10: 53-71.
- بک، الریش. (1388)، جامعه در مخاطره جهانی، ترجمه محمدرضا مهدیزاده، تهران: انتشارات کویر.
- بولن، پاتریک. جی و گار هاوس. (1392)، مدیریت پایدار اگرواکوسیستم: تلفیقی اکولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی، ترجمه هادی ویسی، حسین صباحی، حسین محمودی و کورس خوشبخت، تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
- پریزادی، طاهر. (1397)، «توسعه منطقهای در ایران با رویکرد عدالت فضایی»، نشریه تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، دوره 18، شماره 50: 179-198.
- پورحسن، سمیه و فرجوند، اسفندیار. (1398)، «بررسی نقش رسانههای اجتماعی بر مشارکت شهروندان در فرایند بودجهبندی مشارکتی»، مدیریت دولتی، دوره 11، شماره 3: 355-376.
- سید رضایی، میریعقوب؛ پور عزت، علیاصغر و سعدآبادی، علیاصغر. (1395)، «رصد چالشهای سیستم بودجهبندی ایران با هدف توسعه رویکرد عدالت منطقهای با تکنیک فازی»، بررسیهای حسابداری و حسابرسی، دوره 23، شماره 3: 483-506.
- سید رضایی، میریعقوب؛ پور عزت، علیاصغر و سعدآبادی، علیاصغر. (1395)، «تبیین ویژگیهای سیستم مناسب بودجهبندی عمومی برای تحقق پیشرفت عادلانه و کارآمد»، مدیریت سازمانهای دولتی، دوره 4، شماره 4: 67-80.
- سید رضایی، میریعقوب؛ پور عزت، علیاصغر و سعدآبادی، علیاصغر. (1396)، «ملاحظات نظام بودجهبندی در راستای عدالت منطقهای»، چشمانداز مدیریت دولتی، دوره 23، شماره 29: 73-91.
- تهامی پورزندی، مرتضی. (1398). «اقتصاد دریا»، دانشنامه اقتصاد، دوره 2، شماره 2: 1-3.
- جهانگرد، اسفندیار. (1397)، «محیطزیست و برنامههای توسعه در ایران»، دوفصلنامه اقتصاد محیطزیست و منابع طبیعی، دوره 2، شماره 2: 105-142.
- حاجی، غلامعلی؛ کیهانی حکمت، رضا؛ نجفی زاده، سید عباس و مهرگان، نادر. (1399)، «مخارج دولت و رشد منطقهای در ایران»(رهیافت اقتصادسنجی فضایی)»، فصلنامه پژوهشهای اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، دوره 20، شماره 4: 157-175.
- دانلپ، رایلی و برول، رابرت جی. (1399)، تغییرات اقلیمی و جامعه، ترجمه عادل ابراهیمی لویه و سلیمان میرزایی راجعونی. تهران: وانیا.
- دهقانپور فراشاه؛ علیرضا، پور عزت؛ علیاصغر، دهقانپور فراشاه، افسانه و شفیعی نیکآبادی، زهرا. (1395)، «تدوین معیارهای ارزشیابی سند بودجه کشور از نگاه خبرگان»، پژوهشهای راهبردی بودجه و مالی، دوره 23، شماره 3: 11-32.
- ذکاوت، سعیدم. (1377)، «وضعیت محیطزیست در ایران»، ترجمه شمس تهرانی، زهرا، فصلنامه برنامهریزی و بودجه، دوره 3، شماره 31 و 32: 135-167.
- رحمانی فضلی، هادی؛ نیکبخت، سعید و ملابهرامی، احمد. (1398)، «بررسی اثر بودجه بر نابرابری منطقهای ایران با استفاده از مدل اقتصادسنجی فضایی تابلویی»، فصلنامه پژوهشها و سیاستهای اقتصادی، دوره 27، شماره 89: 399-421.
- رفیعی دارانی، هادی و قربانی، محمد. (1393)، «مشارکت نیروی کار در اقتصاد ملی: تحلیلی در چارچوب رگرسیون فضایی»، فصلنامه تحقیقات مدلسازی اقتصادی، دوره 5، شماره 18: 119-140.
- عسگری، علی و اکبری، نعمتالله. (1380)، «روششناسی اقتصادسنجی فضایی: تئوری و کاربرد»، جامعهشناسی کاربردی، دوره 12، شماره 2: 93-122.
- فرهادی، محمد و میری، ندا. (1402)، «رابطه بودجه دولتی و توسعه اقتصادی-اجتماعی استانهای کشور»، فصلنامه برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دوره 14، شماره 56: 173-203.
- کرامتی، محمدعلی و بیات، فهیمه. (1395)، «ارزیابی و رتبهبندی ابعاد و مؤلفههای اجرای بودجهبندی عملیاتی در شرکتهای آب و فاضلاب ایران»، پژوهشهای حسابداری مالی و حسابرسی، دوره 8، شماره 29: 59-72.
- کردبچه، محمد. (1397)، «اصول بودجهبندی»، دانشنامه اقتصاد، دوره 1، شماره 1: 1-4.
- کردبچه، محمد. (1397)، «طبقهبندی بودجه»، دانشنامه اقتصاد، دوره 1، شماره 1: 1-5.
- لایحه بودجه سال 1401. (1401)، سایت شناسنامه قانون.
- لایحه بودجه سال 1402. (1402)، سایت شناسنامه قانون.
- مترنیخت، گراسیه لا ایزابل. (1398)، برنامهریزی فضایی کاربری زمین، ترجمه شهرزاد شریف جاهد و پویا امیری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- مرتاضی مهربانی، الناز. (1394)، «میزگرد: منظر و اکولوژی»، منظر، دوره 7، شماره 32: 94-99.
- مرتضوی، مرتضی و شیخ، رضا. (1398)، «بهینهسازی تخصیص بودجه مناطق شهری بر اساس شاخصها عدالت فضایی (موردمطالعه: کلانشهر مشهد)»، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، دوره 7، شماره 2: 29-44.
- مقیمی، سید محمد؛ پور عزت، علیاصغر؛ داناییفرد، حسن و احمدی، حیدر. (1395)، «طراحی و تبیین مدل بودجهبندی بر اساس شاخصهای حکمرانی خوب در ایران»، مدیریت دولتی، دوره 8، شماره 4: 645-665.
- مصطفوی، سید محمدحسن. (1396)، «مروری بر برنامههای توسعه کشور با تأکید بر برنامه ششم و مقایسه آنها با معیار برخی شاخصهای مرتبط با اقتصاد اسلامی»، فصلنامه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دوره 6، شماره 18: 83-103.
- نانز، پائولو؛ واندربرگ، جرون و نیکامپ، پیتر. (1384)، اقتصاد اکولوژیکی تنوع زیستی (کاربرد روشها و سیاستها)، ترجمه مجید مخدوم، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
- نوابخش، مهرداد؛ نادری، نادر و مهدوی، سید محمدصادق. (1394)، «ارزیابی سهم عوامل توسعه کالبدی فضایی و جمعیتی در بودجه مناطق شهری اصفهان»، مطالعات جامعهشناختی شهری، دوره 5، شماره 15: 1-26.
- نصرالهیزاده، بهرام و محمدی، اکبر. (1396)، «تحلیلی بر رویکرد سند برنامه ششم به تعادلبخشی منطقهای و توسعه پایدار»، اولین همایش بینالمللی برنامهریزی اقتصادی، توسعه پایدار و متوازن منطقهای: رویکردها و کاربردها، دانشگاه کردستان، دانشگاه پلیتکنیک سلیمانی، 13 و 14 اردیبهشتماه، صص 1-17.
- واعظ قاسمی، محسن؛ طالقانی، محمد؛ شفیعیان، محسن و بزرگی، فاطمه. (1397)، «بهکارگیری مدلسازی ساختاری تفسیری جهت طراحی مدلی برای بودجهریزی عملیاتی»، دانش سرمایهگذاری، انجمن مهندسی مالی ایران، دوره 7، شماره 27: 299-320.
- هنلی، نیک. بابیر و اداورد بی. (1395)، قیمتگذاری طبیعت: تحلیل هزینه-منفعت و سیاستهای محیطزیستی، ترجمه نغمه برقعی دینان و امیر مافی. تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی. ایران.
- یاوری، احمدرضا و طیبزاده، نگار. (1396)، سنجش و ارزیابی در برنامهریزی استفاده از سرزمین، انتشارات آوای قلم. چاپ اول. تهران. ایران.
)