برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی

تبیین رابطه سرمایه‌ی اجتماعی و کیفیت محیطی(خوانایی و هم‌پیوندی فضایی) در سکونتگاه‌های غیررسمی (مورد کاوی: محله های ‌اخترآباد،‌ سهرابیه و ‌حصار‌بالا شهرکرج)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سید حسین طباطبائی 1
مهرداد احمدی 2
حسن سجادزاده 3

1 گروه طراحی شهری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

2 پژوهشگر دکتری رشته شهرسازی، دانشکده معماری وشهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران

3 استاد گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران.

https://doi.org/10.22054/qjsd.2024.70717.2418
چکیده
اطلاعات دقیق، جاری وکامل در هرگونه مداخله موثر برای ارتقای سکونتگاه‌های غیررسمی ضروری است. از مسائل اجتماعی که سکونتگاه‌های غیررسمی شهر کرج با آن مواجه هستند، طرداجتماعی است. این سکونتگاه‌ها در کرج اغلب به حاشیه رانده‌شده‌اند که خود منجربه انزوای اجتماعی در درون خود محلات و طرد از جریان اصلی جامعه شده است. این می‌تواندبه مسائلی مانند تبعیض، عدم دسترسی به خدمات اجتماعی و تحرک اجتماعی محدود منجر شود. باوجود مشکلات اجتماعی مطرح‌شده، اقدامات انجام‌گرفته برای حل این مشکلات، با آنکه کالبدی بوده که هرچند لازم است امابه نظر می‌رسد امکان خلق فرصت تعاملات وبرخوردهای اجتماعی در این محلات فراهم یا لااقل تقویت نکرده است. این مطالعه به دنبال بررسی رابطه این بین مفاهیم سرمایه اجتماعی و کیفیت محیطی در این محله‌ها است که می‌توان آن را در ادبیات مربوط به "سرمایه‌اجتماعی" چارچوب‌بندی نمود. برمبنای سطح مناسب در جوامع نامعین(ازنظر آماری) 385 نفر از ساکنین این محلات به‌عنوان نمونه‌های پژوهش، ازنظر وضعیت سرمایه اجتماعی موردسنجش واقع شدند. داده‌های جمع‌آوری‌شده بااستفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی موردسنجش واقع شد؛ خوانایی و هم پیوندی فضایی به‌عنوان زیرمجموعه‌های کیفیت محیطی درمحله‌های موردنظر با روش نحو فضا بررسی گردید. درنهایت، این مقاله با کمک رگرسیون خطی روابط بین سرمایه اجتماعی و کیفیت محیطی در محله‌های هدف را مشخص کرد؛ محله‌هایی که خوانایی و هم پیوندی فضایی در آنها بیشتر بوده است، سطح سرمایه اجتماعی نیزدر آن‌ها بیشتر بوده است.

کلیدواژه‌ها

سکونت‌گاه های غیررسمی
‌سرمایه اجتماعی‌
کیفیت‌محیطی
محله های ‌اخترآباد
‌ سهرابیه و ‌حصار‌بالا
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the relationship between social capital & environmental quality (Spatial Integeration and Legibility) in informal settlements (case study: AkhtarAbad, Sohrabieh and Hesar Bala neighborhoods in Karaj city)

نویسندگان English

Seyed Hossein Tabatabaei, 1
Mehrdad Ahmadi 2
Hassan sajadzadeh 3
1 Department of Urban Design, Faculty of Art and Architecture, University of Bu- AliSina, Hamadan, Iran
2 Ph.D Candidate, Department of Urban studies, School of Architecture and Environmental Design, Iran University of Science and Technology, Tehran, Iran.
3 Professor, Department of Urbanism ,Faculty of Art and Architecture, Bu-Ali Sina University, Hamedan,Iran
چکیده English

The accurate, current and comprehensive information is essential for any effective intervention to improve informal settlements. One of the social issues that the informal settlements in Karaj city is social exclusion. These settlements are often marginalized, leading to social isolation within the neighborhoods and exclusion from the mainstream society. This can result in issues such as discrimination, lack of access to social services and limited social mobility. Despite the social issues raised, the actions taken to address these issues, although they were physical and while necessary, seem to have not significantly enhanced the opportunities for social interactions and encounters in these neighborhoods. This study aims to investigate the relationship between the social capital and environmental quality in these neighborhoods framing it within the literature related to “social capital”. Based on an appropriate sample of 385 residents from these areas, the social capital status was assessed statistically. The collected data about sotial capital were analysis using Analytic Hierarchy Process method; and spatial integeration and legibility were investigated as subsets of environmental quality in the target neighborhoods using the space syntax method. Ultimately, this article identified the relationship between social capital and environmental quality (spatial integeration and Legibility) in the target neighborhoods with the help of linear regression. Neighborhoods with higher the spatial integeration and also exhibited higher levels of social capital.

کلیدواژه‌ها English

Social Capital
Environmental Quality
Informal Settlements
Akhtarabad
Sohrabieh and Hesar Bala neighborhoods
  • احد نژاد روشتی، محسن؛ مفرد، سمیرا و حسن زاده ، اکبر. (1393)، « نقش مدیریت شهری در توزیع سرمایه اجتماعی (مطالعه موردی: شهرکرمانشاه)»، فصلنامه اقتصاد و مدیریت شهری، دوره دوم، شماره 7 : 117-132.

http://dorl.net/dor/20.1001.1.23452870.1393.2.7.8.3

  • بهزادفر، مصطفی؛ نقره کار، عبدالحمید و صالحی، سید کمیل. (1397)، «ارزیابی شاخص های توانمندسازی در سکونتگاه های غیررسمی با رویکرد دارایی مبنا در کلانشهر تهران (نمونه موردی: محله میان آباد اسلام شهر)»، فصلنامه علمی جغرافیا، دوره شانزدهم، شماره 57 : 96-114.  http://mag.iga.ir/article_253471.html
  • تاجبخش، کیان. (1384)، سرمایه اجتماعی اعتماد، دموکراسی و توسعه (مجموعه مقالات)، ترجمه: افشین خاکباز و حسن پویان، تهران: نشر شیرازه، چاپ اول.
  • تقوایی، مسعود و صفرآبادی، اعظم. (1391)، «مطالعه تطبیقی سرمایه اجتماعی در بافت های شهری با استفاده از مدل AHP (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه)»، مطالعات جامعه شناختی شهری (مطالعات شهری)، دوره دوم، شماره 2: 1-33.
  • حاتمی نژاد، حسین؛ میره ای، محمد و خدائی، زهرا. (1391)، اسکان غیر رسمی در جهان و ایران، البرز: انتشارات جهاد دانشگاهی واحد البرز، چاپ اول.
  • شیخی، محمد؛ و امینی، سعیده و نظامی، آناهیتا.  (1394)، «مطالعه تطبیقی حس تعلق مکانی در سکونتگاه های رسمی و غیررسمی (مورد مطالعه: شهر جدید پرند و نسیم شهر)»، فصلنامه علوم اجتماعی، دوره بیست و دوم، شماره 69: 45-74.  

https://doi.org/10.22054/qjss.2015.1736

  • شیعه، اسماعیل؛ حبیبی، کیومرث و کمالی نسب، حامد. (1390)، «فرآیند شکل گیری و گسترش سکونتگاه های غیر رسمی (نمونه موردی: محله سهرابیه کرج)»، فصلنامه مسکن و محیط روستا، دوره سی، شماره 133: 39-48. https://jhre.ir/article-1-16-fa.html 
  • صرافی، مظفر.  (1381)، «به سوی نظریه ای برای ساماندهی اسکان غیررسمی - از حاشیه نشینی تا متن شهرنشینی»، نشریه هفت شهر، دوره یک، شماره 8: 5-11.
  • فوکویاما، فرانسیس. (1379)، پایان نظم، سرمایه اجتماعی و حفظ آن، ترجمه: غلام عباس توسلی، تهران: انتشارات جامعه ایرانیان، چاپ اول.
  • مسعود، محمد و حق وردیان، فاطمه.  (1391)، «نقش سرمایه اجتماعی بر توانمندسازی سکونتگاه های غیررسمی (مطالعه موردی: پیرامون محله استخر عینک رشت)»، نشریه مطالعات برنامه ریزی سکونتگاه های انسانی، دوره هفت، شماره 18: 128-140.

https://sanad.iau.ir/Journal/jshsp/Article/1032770 

  • منظور، داوود و یادی پور، مهدی. (1387)، «سرمایه اجتماعی عامل توسعه اجتماعی و اقتصادی»، فصلنامه راهبرد یاس، دوره پنج، شماره 15: 140-162.
  • نقدی، اسداله  (1384). بررسی وضعیت حاشینه نشینی و مسائل آن در شهر همدان، استانداری همدان.
  • هیئت وزیران. (1382)، سند ملی توانمندسازی و ساماندهی سکونتگاه‌های غیر رسمی، تهران.

 

صفحه اصلی

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما

داوران