برنامه‌ریزی راهبردی ارتقاء وضعیت رفاه دانشجویان در نظام آموزش عالی ایران (از منظر کیفیت زندگی)، مصطفی حقی کرم‌الله ،مهدی فولادگر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شماره18 بهار1393

چکیده

 
شرایط داخلی و بین‌المللی کشورمان در عرصه علمی، توجه به وضع رفاهی نخبگان به طورعام و دانشجویان به شکل خاص را مضاعف ساخته است. مهاجرت نخبگان علمی، جذابیت‌های تحصیل در خارج از کشور و بهره‌برداری کشورهای توسعه‌یافته از دانش‌آموختگان ایرانی، در سال‌های اخیر، توجه به کیفیت زندگی‌دانشجویی و برنامه‌ریزی راهبردی برای ارتقای آن‌ را، اجتناب‌ناپذیر کرده‌است. گزارش‌های ملی دربخش آموزش عالی، نشان‌دهنده‌ سطوح پایین امکانات مادی و بی‌توجهی به ابعاد گوناگون کیفیت زندگی دانشجویان است. هدف اصلی این مقاله، ارائه برنامه راهبردی- پیشنهادی در این راستا از طریق مطالعه منابع چندگانهو سرانجام تحلیل محیطی وضعیت صندوق رفاه دانشجویی، به منظور تعیین و تحقق اهداف واقع­بینانه­تر در مسیر ارتقاء کیفیت زندگی دانشجویان، می‌باشد. این بررسی، علاوه بر توصیف جایگاه رفاه دانشجویی در نظام آموزش عالی به بررسی عملکرد صندوق رفاه دانشجویان به عنوان متولی اصلی تأمین رفاه این بخش از جامعه پرداخته و عوامل درونی و بیرونی مؤثر بر موفقیت و یا عدم موفقیت این نهاد را مورد شناسایی قرار دادهاست. روش جمع­آوری اطلاعات و داده­ها روش سه­ سویه‌نگری است که مقدمتاً با استفاده از منابع و گزارش‌های معتبر و متعدد، از جمله گزارشهای رسمی معاونت برنامه­ریزی ریاست جمهوری، عملکرد صندوق رفاه دانشجویان، مورد بررسی قرار گرفت و در پایان با استفاده از تکنیک تحلیل محیطی (سوات ) برنامه راهبردی پیشنهادی ارتقاء وضعیت رفاه و کیفیت زندگی دانشجویی برای نظام آموزش عالی کشور و مشخصاً صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم و وزارت بهداشت تنظیم گردید. برنامه‌ای که ضمن در نظرگرفتن اصول و ارزش‌های موجود در اسناد بالادستی، به لزوم ارتقای زندگی و بهزیستی دانشجویان تأکید و آن را ضرورتی در سطح ملی می‌داند و با تقسیم کار نهادی (نگاشت نهادی)راهبردها و اقدامات متنوع و عملیاتی ارائه می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Strategic Planning To Promote The Welfare Of Students Of Higher Education In Iran

چکیده [English]

Our conditions in domestic and international academic areas highlight the welfare of the elite expert in general and students in particular. Emigrations of academics, attractions of studying abroad and usage of developed countries from Iranian graduates in recent years have made accentuating the quality of student life and strategic planning to promote it very hard. National reports in the higher education sector indicate low levels of resources and lack of attention to different aspects of quality of life for students. Regarding this, the main objective of this paper is to present a proposal through studying multiple sources, and ultimately the environmental analysis of student welfare fund. Describing the role of Student Welfare in Higher education system, this research studied student welfare fund as custodian of welfare obtaining of this part of society and recognize internal and external factors affecting the success or failure of these institutions. Tripartite reviewing, this research studied credible reports from multiple sources, including formal reports from planning office of vice president, student welfare fund Performance and at the end through techniques of environmental analysis (SWOT), the proposed strategy to promote well-being and quality of campus life for students of higher education, specifically welfare fund of the ministry of education and ministry of Health and was advised.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Strategic planning
  • welfare system
  • Higher education
  • student welfare
  • tripartite review
  • SWOT analysis
 

- آراسته، حمیدرضا. (1383)، نقش آموزش عالی در توسعه ایران 1404، مجله رهیافت، شماره 31.

- انتظاری، یعقوب. (1390)، ارائه الگویی برای تأمین مالی دانشگاه‌های دولتی، فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، شماره 60.

- باقری­نژاد، جعفر. (1389)، برنامه ریزی راهبردی در مؤسسات آموزش عالی یک ضرورت یا انتخاب: مطالعه تطبیقی و تحلیل نیاز، فصلنامه علمی و پژوهشی برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، سال دوم، شماره 2. 

- تاج مزینانی، علی اکبر. (1390)، گونه شناسی نظام­های رفاهی در جهان، فصلنامه علمی و پژوهشی برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی، سال سوم، شماره6.

- تاج مزینانی، علی اکبر. (1391)، مطالعه تطبیقی رفاه جوانان در نطام‌های رفاهی کشورهای توسعه یافته و ایران، تهران وزارت ورزش و جوانان، مرکز مطالعات راهبردی جوانان و ورزش.  

-  ربانی، رسول؛ ‌هاشمیان‌فر، سید رسول؛ چینی، نفیسه. (1390)، چالش‌های فراروی سیستم آموزش عالی کشور در روند توسعه اجتماعی، فصلنامه برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره6.

- سجادی، حمیرا. (1390)، کیفیت زندگی در مجموعه مقالات" گزارش وضعیت اجتماعی ایران(1380-1388)"، چاپ اول، تهران: موسسه رحمان.

- شیخی، محمدتقی. (1389)، بررسی جامعه شناختی کیفیت زندگی دانشجویان، جوانان در شهر تهران، فصلنامه جمعیت، شماره 74-73.

- عیوض پور، جعفر. (1388)، بررسی اعتبارات صندوق رفاه در برنامه چهارم توسعه، هفته نامه برنامه، شماره 334.

- غفاری، غلامرضا؛ تاج الدین، محمد. (1388)، کیفیت زندگی، شاخص توسعه اجتماعی، چاپ اول، تهران: انتشارات شیرازه.

- فاضل، رضا. (1388)، روش‌های پژوهش برای سیاست‌گذاری اجتماعی، چاپ اول، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

- گرب، ادوارد ج. (1373)، نابرابری اجتماعی: دیدگاه‌های نظریه‌پردازان کلاسیک و معاصر، ترجمه: محمد سیاهپوش و احمد رضا خسروی زاده، نشر معاصر.

- لطیفی، غلامرضا. (1389)، مبانی برنامه ریزی و سیاست اجتماعی، تهران، چاپ اول، جهاد دانشگاهی دانشگاه علامه طباطبائی.

- محمد نژاد عالی زمینی، یوسف و احمدرضا روشن، سمانه مطهری. (1387گزارش مالی آموزش عالی، تحقیقات و فناوری، موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی 1388.

- مختاری، مرضیه؛ جواد نظری. (1389)، جامعه شناسی کیفیت زندگی، تهران: نشر جامعه شناسان.

  - مدهوشی، مهرداد؛ نیازی، عیسی. (1389)، بررسی و تبیین جایگاه آموزش عالی ایران در جهان، فصلنامه انجمن آموزش عالی ایران، سال دوم، شماره 4، بهار 1389.

- مسعود اصل، ایروان. (1388)، نظام رفاه در جهان: مطالعه تطبیقی، تهران: مرکز پژوهش­های مجلس شورای اسلامی.

- نقشه جامع علمی کشور. (1382)، پورتال شورای عالی انقلاب فرهنگی:   www.iranculture.org

- وزارت علوم، تحقیقات و فن آوری. (1391)، گزارش‌های عملکرد سالانه سال‌های 83 الی 1388:   www.msrt.ir

- هزارجریبی، جعفر؛ صفری شالی، رضا. (1391)، آناتومی رفاه اجتماعی، تهران: انتشارات جامعه و فرهنگ.

- STRATEGIC PLAN AY2009-2013. (2009). ”Towards a Culture of Institutional Accountability, academic Excellence and Stabilit”. The  Copperbelt University website:

       http://www.cbu.edu.zm/

- Willemse ,Nienke and Paul de Beer. (2012).” Three worlds of educational welfare states? A comparative study of higher education systems across welfare states”,Journal of European Social Policy, vol.22

- Zhan lin. (1992). quality of life: conceptual and measurement issue, journal of advanced nursing, No.17.