نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبایی / ایران / تهران
2 استادیار علوم سیاسی، اندیشههای سیاسی گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده
عدالت به عنوان شکلی از قدرت نرم و مفهومی چالشی حضوری برجسته همراه با فراز و نشیب در برنامه-های پنجساله توسعه اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی در ایران دارد. برای حصول اطمینان از تحقق اهداف کمی و کیفی برنامههای توسعه از جمله تحقق عدالت نیاز به شاخصهای عملیاتی است که میزان دستیابی به اهداف را نشان دهد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی شاخصهای عدالت اقتصادی در برنامههای پنجساله توسعه بعد از انقلاب اسلامی انجام شده است. سئوال اصلی پژوهش این گونه مطرح شده است: در برنامههای پنجساله توسعه چه شاخصهایی مطرح شده است؟ سئوال فرعی این است: شاخصهای عدالت اقتصادی در هریک از برنامههای توسعه بر اساس چه الگوهایی حضور دارند؟ دادههای پژوهش به صورت کتابخانهای – اسنادی جمعآوری شده است. جامعه آماری پژوهش متن برنامههای اول تا ششم توسعه است. برای تجزیه و تحلیل نیز از آمار توصیفی و از تکنیک تحلیل محتوا استفاده شده است. یافتههای پژوهش نشان داد در برنامههای پنجساله توسعه از اول تا ششم شاخصهای آموزش، بهداشت، اشتغال، توانمندسازی، محیط زیست با رویکرد الگوی توسعه انسانی و رشد اقتصادی،کاهش تصدی دولت، انضباط مالی، بهرهوری و رقابتپذیری با رویکرد الگوی بازار آزاد و تامین اجتماعی، مسکن، ضریب جینی، فقر زدایی با رویکرد نیازهای اساسی مطرح شده اند.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله [English]
Indicators of economic justice in the five-year economic, social and cultural development programs of the Islamic Republic of Iran (1368-1400)
نویسندگان [English]
- Mohammad Rabizadeh 1
- Heshmatollah Falahatpisheh 2
1 PhD Candidate of political Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Political Science- Political Thoughts Department of Political Science, Faculty of Law and Political Sciences Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
Justice, , has a prominent challenge along in the five-year development plans in Iran. To ensure the fulfillment of the quantitative and qualitative goals of development programs, including the realization of justice, there is a need for operational indicators that show the degree of achievement of the goals. The present research has examined the indicators of economic justice in the five-year development plans after the Islamic Revolution. The main question : What indicators have been raised in the five-year development plans? The secondary question is: economic justice indicators are present in each of the development programs based on what patterns? . The statistical population of the research is the text of the first to sixth development programs. Descriptive statistics and content analysis techniques were also used for analysis. The findings of the research showed that in the five-year development programs from the first to the sixth, the indicators of education, health, employment, empowerment, environment With the approach of the model of human development and economic growth, reduction of government tenure, financial discipline, productivity and competitiveness with the approach of the free market and social security model, housing, Gini coefficient, poverty alleviation with the approach of basic needs have been proposed.
کلیدواژهها [English]
- : Economic justice
- five-year development plans
- indicators of economic justice
- patterns of economic justice
- اسلامی، سیف الله. (1397)، "بررسی اثر برخی از شاخصهای اقتصادی بر نابرابری طی 5 دهه گذشته در کشور"، مجله اقتصادی، سال هیجدم، شماره 9 و 10 : 34-5 .
- پایتختی اسکویی، سید علی و طبقچی اکبری، لاله. (1391)، "فقر و توسعه انسانی: شواهدی از ایران و منتخبی از کشورهای در حال توسعه"، مطالعات جامعه شناسی، سال چهارم، شماره 16: 156- 145 .
- پیله فروش، میثم. (1387)، شاخصهای عدالت اقتصادی و اندازهگیری آن، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته اقتصاد، دانشگاه امام صادق.
- پیلهفروش، میثم. (1397)، نظریههای عدالت اقتصادی، مشهد: حوزه علیمه خراسان، چاپ اول.
- خاندوزی، سید احسان و مصطفوی ثانی، علی و سرآبادانی تفرشی، حسین. (1398)، شاخصی برای عدالت، تهران: دانشگاه امام صادق، چاپ اول.
- خاندوزی، سید احسان. (1390)، "بازخوانی و نقد نظریههای عدالت اقتصادی در قرن بیستم"، فصلنامه مجلس و راهبرد، سال هیجدم، شماره 68 : 145- 110.
- رجایی، سیدمحمدکاظم و معلمی، سید مهدی. ( 1394)، درآمدی بر مفهوم عدالت اقتصادی، قم: انتشارات موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چاپ اول.
- رضایی، محمد حسین. ( ۱۳۹۱)، "مطالعه عدالت اجتماعی در برنامههای توسعه از نگاهی نو"، دو فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت اسلامی، سال بیستم، شماره ۲ : 54-33.
- شاکری، عباس؛ مومنی، فرشاد؛ خادم علیزاده، امیر و سیدهادی مخزن موسوی. (1398)، "سنجش شاخص ترکیبی عدالت اقتصادی با رویکردی اسلامی در ایران (1373-1396) "، جستارهای اقتصادی ایران با رویکرد اقتصاد اسلامی، دوره شانزدهم، شماره 31 : 40-9.
- شهدادی، هرمز. (1367)، کاربرد شاخصهای اجتماعی اقتصادی در برنامهریزی توسعه، تهران: سازمان برنامه و بودجه، چاپ اول.
- عزتی، محمد جواد؛ عزتی، مرتضی و مزینی، امیر حسین. (1400)، "تحلیل مولفههای عدالت اقتصادی ایران" ، فصلنامه سیاست های راهبردی و کلان ، دوره نهم، شماره 3 : 611-630.
- عظیمی، حسین. (1359)، بررسی رابطه رشد اقتصادی، توزیع درآمد و فقر با توجه به مسائل ایران، رساله دکتری رشته اقتصاد، دانشگاه اکسفورد.
- عیوضلو، حسین. (1394)، نظریه اسلامی عدالت اجتماعی و اقتصادی. تهران: انتشارات الگوی پیشرفت، چاپ اول.
- فوزی، یحیی و فیروزی، آیت الله. (1399)، "چالشها و راهبردهای تحقق عدالت اجتماعی بر اساس روش تحلیل لایههای علتها"، جستارهای سیاسی معاصر، سال یازدهم ، شماره 2 : 148-120.
- کاتوزیان، محمدعلی همایون. (1398)، اقتصاد سیاسی ایران از مشروطیت تا پایان سلسله پهلوی، مترجمان: محمد رضا نفیسی و کامبیز عزیزی، تهران: نشر مرکز ، چاپ بیست و چهارم.
- متوسلی، محمود. (1382)، توسعه اقتصادی: مفاهیم مبانی نظری، رویکرد نهادگرایی و روش شناسی، تهران : انتشارات سمت، چاپ اول.
- مولاینیتن، سندهیل و شفیر، الدار. (1402)، فقر احمق میکند، ترجمه: سید امیر حسین میر ابوطالبی ، تهران : ترجمان علوم انسانی، چاپ اول.
- نعمتی، محمد و همکاران. (1392)، مجموعه مقالات عدالت اقتصادی، دانشگاه امام صادق و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، چاپ اول.