برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی

چکیده امروزه آموزش عالی از اساسی ترین ارکان خیزش به سمت جهانی شدن و نیروی انسانی ماهر، اصلی‌ترین شاخصه پیشرفت و توسعه کشورها محسوب می‌شود. با رشد و گسترش فناوری اطلاعات (IT) وکوتاه شدن چرخه‌های اقتصادی، دارایی‌های ناملموس، به ویژه دانایی، نقش خود را پررنگ تر کرده و باعث ایجاد ارزش افزوده می‌گردد. در این راستا توسعه علمی‌‌و تقویت نهادهای آموزشی و پژوهشی می‌تواند آماده کننده راه به سمت تحقق در سایر زمینه‌های توسعه باشد. این پژوهش چالش اصلی در این زمینه را عدم استفاده صحیح از استعدادهای بالقوه افراد و پرورش تفکر خلاق فرض کرده است. این تحقیق به صورت پیمایشی و با ابزار پرسشنامه در بین دانشجویان دانشگاه اصفهان و علوم پزشکی انجام شده و روش نمونه گیری سهمیه‌ای، وحجم نمونه 393 نفر می‌باشد. برای تحلیل داده‌ها از رگرسیون چندمتغیره و مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شده است. نتایج حاصل ازآزمون فرضیات نشان می‌دهد که خلاقیت در بین دانشجویان در حد متوسط بوده و بین انگیزه، اعتماد به نفس، شیوه فرزند پروری خانواده، مشارکت در کار گروهی و خلاقیت رابطه معنادار وجود دارد، ولی بین سن و خلاقیت رابطه‌ای دیده نمی‌شود. همچنین نتایج بیانگر آن است که برحسب ارزش بتا (Beta) به ترتیب متغیرهای مشارکت در کارگروهی و اعتماد به نفس با خلاقیت ‌همبستگی داشته‌اند.  

چکیده کیفیت زندگی دارای دو بعد ذهنی و عینی است. بعد ذهنی آن احساس خوب و احساس رضایت کردن است و بعد عینی آن برآورده نمودن نیازهای فرهنگی و اجتماعی، برای رفاه مادی، جسمی‌و اجتماعی است. احساس تعلق سالمند به خانواده‌اش و میزان احترام سالمند در خانواده به بُعد ذهنی کیفیت زندگی بر می‌گردد. به نظر می‌رسد که بُعد ذهنی، بُعد عینی کیفیت زندگی را تحت الشعاع قرار می‌دهد چرا که بعد ذهنی بر پایه عقاید شخص در مورد کیفیت زندگی استوار است و آنچه که اهمیت دارد تجربه و احساس شخصی فرد نسبت به وقایع است، نه صرفاً وجود حوادث خارجی. روش تحقیق در این مقاله، روش پیمایش است و جمع‌آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه استاندارد انجام شده است (پرسشنامه کیفیت زندگی WHOQOL – BREF) . جامعه آماری این تحقیق سالمندان 60 سال به بالای شهر خمین می‌باشد. با استفاده از فرمول کوکران تعداد 190 نفر از سالمندان شهر خمین انتخاب شدند. روش نمونه گیری تصادفی سیستماتیک است و داده‌ها با استفاده از نرم افراز SPSS و از طریق آزمون‌های آماری مناسب مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌اند. نتایج پژوهش نشان داد که: میزان تعلق سالمند به خانواده‌اش و میزان احترام سالمند در خانواده‌اش با میزان کیفیت زندگی او در ارتباط است.  همچنین رابطه بین سن، جنس، وضعیت تأهل، سواد، وضعیت تملک مسکن و میزان ارتباط با اعضای خانواده با کیفیت زندگی سالمند مرتبط است. در واقع هر چه حمایت‌های اجتماعی سالمندان مخصوصاً در خانواده بیشتر باشد کیفیت زندگی‌شان هم بالاتر است، از طرفی هر چه سطح اقتصادی – اجتماعی سالمند بالاتر برود، کیفیت زندگی او نیز بهتر می‌شود و در این مورد هر دو بُعد عینی و ذهنی کیفیت زندگی تغییر می‌یابد.  

چکیده ادبیات کارآفرینی دانشگاهی و دانشگاه کارآفرین بسرعت در حال توسعه است. دانشگاه‌های کشورهای توسعه یافته بطور فزاینده‌ای کارآفرین شده‌اند. در اقتصاد مبتنی بر دانش، دانشگاه‌ها علاوه بر مأموریت‌های آموزشی و تحقیقاتی، مأموریت سوم خود یعنی مشارکت فزاینده تر درفرآیند نوآوری وتوسعه تکنولوژی را نیزعهده دار شده‌اند. بر این اساس شبکه‌های جدید وابسته به دانشگاه‌ها در حال رشد می‌باشند ودانشگاه‌ها با توجه به ظرفیت‌هایی که بعنوان نهاد تولید و توزیع کننده دانش دارند، به صورت دانشگاه‌های کارآفرین نقش اساسی را در نوآوری صنعتی و توسعه فناوری و درنتیجه اشتغال زایی و رفاه‌ ایفاء می‌کنند. در این راستا  عصر حاضر شاهد تحولات عظیمی‌در نظام‌های دانشگاهی به منظور همسویی هرچه بیشتر آنها، با فرایندتوسعه اقتصادی بومی‌، منطقه‌ای و بین المللی می‌باشد. لذا رویکرد حاکم بر فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی، رویکردی نیازگرا در تعامل با سازمان‌های پیرامونی دانشگاه می‌باشد. این تعامل وکنش متقابل محیط‌های دانشگاهی با بنگاه‌های اقتصادی و سازمان‌های بیرونی، چنانچه سازمان یافته و با سازوکارهای اثر بخش همراه باشد، حاصلی جز اشتغال زایی و بهره‌وری بیشتر از منابع انسانی و غیر انسانی و رفاه  بدنبال نخواهد داشت.   این مقاله قصد دارد ضمن بیان نقش‌های جدید و کارآفرین محیط‌های دانشگاهی و تشریح تحولات سبک‌های تولید دانش وتجارب جهانی، مدل‌های کارآفرینی در محیط‌های دانشگاهی ومکانیسم‌های اثر بخش، چارچوبی را به منظور گسترش فعالیت‌های کارآفرینی دانشگاهی برای توسعه فناوری، اشتغال زایی و رفاه مطرح سازد.  

چکیده امروزه پیشرفت فن آوری‌های اطلاعاتی- ارتباطی و گسترش نقش و کاربردهای آن موجب تبدیل شدن جوامع صنعتی به جوامع اطلاعاتی شده است. در این راستا برای دستیابی به جامعه‌ای برخوردار از دانش پیشرفته و جامعه‌ای مبتنی بر دانایی، توجه به آموزش زنان وتقویت مهارت‌های آنان از سیاست‌های ضروری هر جامعه‌ای است. با توجه به محدودیت‌های اجتماعی، اقتصادی، فضا و تجهیزات مکانی و زمانی، بهترین راه حل برای آموزش سریع، ارزان و مستمر زنان، آموزش از دور می‌باشد. این مقاله در پی پاسخ به‌این سؤال می‌باشد که "آیا آموزش از دور در ارتقاء سطح آگاهی زنان نقش دارد؟". این مقاله به بررسی توصیفی نقش آموزش از دور در ارتقاء سطح آگاهی زنان می‌پردازد. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر نظریه توانمند سازی با تأکید بر سرمایه گذاری در آموزش زنان است. در این راستا سؤالات ویژه عبارتند از: 1- آیا آموزش از دور در ارتقاء سطح آموزش رسمی‌زنان نقش دارد؟ 2- آیا آموزش از دور در ارتقاء سطح آموزش غیررسمی‌ زنان نقش دارد؟ 3- آیا آموزش از دور در تغییر نگرش زنان نقش دارد؟ روش پژوهش اسنادی- تحلیلی است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که  آموزش از دور می‌تواند نقش مؤثر و فعالی را در ارتقاء سطح آگاهی زنان ایفا نماید. یافته‌ها نشان می‌دهند که آموزش از دور یکی از مهم ترین عوامل در توانمندسازی علمی‌ و تغییر نگرش در مورد نقش زنان در خانواده و جامعه به عنوان مشارکت کنندگان فعال در توسعه می‌باشد.  

چکیده رسانه‌ها در عصر حاضر به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عوامل جامعه‌پذیری در میان مردم حضور جدی دارند. نتایج بررسی‌ها نشان می‌دهد که بین میزان استفاده از تلویزیون، روزنامه و سرمایه اجتماعی شهروندان رابطه‌ای جدی برقرار است و این رسانه‌ها می‌توانند نقش مهمی در تغییر میزان سرمایه اجتماعی ایفا نمایند در این مقاله رابطه میزان مصرف رسانه‌ها و میزان سرمایه اجتماعی شهروندن تهرانی مورد بررسی قرار گرفته است. مساله اصلی این مقاله شناخت این مهم بوده است که آیا تماشای تلویزیون و مطالعه روزنامه عاملی در تغییر سرمایه اجتماعی می باشد. براساس نظریات تاثیر رسانه‌ها مانند: برجسته‌سازی و کاشت و همچنین نظریه‌ سرمایه اجتماعی پاتنام و استون و با استفاده از روش پیمایش به بررسی این رابطه پرداخته‌ایم جامعه آماری این تحقیق شهروندان بالای 15 سال باسواد تهرانی بوده‌اند که نمونه‌ای 600 نفری از بین آنها به روش احتمالی انتخاب و مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج نشان می‌دهد که تلویزیون موجب گردآمدن افراد در کنار هم و عاملی برای تقویت شبکه روابط و تعاملات بین افراد خانواده شده است. اعتماد به روزنامه و تلویزیون عاملی در جذب مخاطبان به این رسانه‌ها و تاثیرپذیری از پیام‌های آنها در جهت تقویت سرمایه اجتماعی می‌باشد. نتایج یافته‌ها نشان می‌دهد که بین مصرف رسانه‌ها و سرمایه اجتماعی رابطه وجود دارد، بدین معنی که هرچه میزان استفاده از رسانه‌ها توسط افراد افزایش می‌یابد، سرمایه اجتماعی آنان نیز افزایش می‌یابد. در نهایت تلویزیون به عنوان اصلی‌ترین رسانه کشور با پوشش بالای خود می‌تواند از طریق برنامه‌های متفاوت تأثیرات مثبتی را بر سرمایه اجتماعی و مؤلفه‌های آن بگذارد.  

چکیده رویکردسیستم نوآوری منطقه‌ای، مفهوم جدیدی است که از دهه 1990 و در پی تکامل رویکردها و نظریه‌های توسعه منطقه‌ای شکل گرفته است و در برگیرنده سیستمی‌است که در آن بنگاه‌ها با بازیگران منطقه‌ای تعامل داشته و در نتیجه روابط درهم تنیده اجتماعی و همجواری فضایی با عناصر منطقه‌ای به یادگیری تعاملی و نوآوری دست می‌یابند و در پی ارتقاء ظرفیت‌های نوآوری بنگاه‌ها، به پویایی توسعه درمناطق یاری می‌رسانند. هدف این مقاله بررسی و تحلیل نقش شبکه‌های درون منطقه‌ای در ارتقاء ظرفیت‌های نوآوری در منطقه کلان شهری تبریز می‌باشد. روش تحقیق در این مقاله پیمایش بوده و از روش اسنادی و کتابخانه‌ای نیز برای تبیین مبانی نظری و تجربی و از شیوه نمونه‌گیری طبقه‌بندی شده به منظور تعیین حجم نمونه استفاده شده است. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که شدت شبکه بندی درون منطقه‌ای در یادگیری تعاملی و درنتیجه نوآوری بنگاه‌ها در منطقه کلان شهری تبریز نقش مهمی‌ایفا می‌کند و همجواری با شبکه مشتریان و تامین کنندگان بمثابه دو عامل مهم در ارتقاء ظرفیت‌های نوآوری بنگاه‌های منطقه عمل می‌کند درحالیکه محیط نهادی و منابع حمایت کننده دانش مانند: دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی تأثیر چندانی در افزایش نوآوری بنگاه‌ها ندارند.  

چکیده با عنایت به اهمیت مطالعات تطبیقی در زمینه بهره‌گیری از تجربیات و دستاوردهای دیگر جوامع در حوزه سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با رفاه اجتماعی، مقاله حاضر به دنبال ارائه چارچوبی برای این مطالعات از طریق شناسایی و معرفی مهم‌ترین نظام‌های رفاهی موجود در جهان می‌باشد. برای این منظور، ابتدا مهم‌ترین تلاش‌های نظری و تجربی برای ارائه گونه‌شناسی از نظام‌های رفاهی طی دو دهه گذشته مرور شده و کشورهای واقع در هر یک از گونه‌ها نیز تعیین شده‌اند. همچنین، عملکرد نظام‌های رفاهی گوناگون نیز بر اساس سه شاخص کاهش فقر، حمایت در برابر مخاطرات بازار کار و پاداش برای مشارکت در بازار کار مورد بررسی قرار گرفته است. علاوه بر این، ویژگی‌های نظام‌های رفاهی در کشورهای در حال توسعه و کم‌تر توسعه‌یافته نیز بررسی شده و گونه‌های مختلف ترتیبات رفاهی این کشورها نیز معرفی شده‌اند. در پایان مرور مختصری نیز بر ویژگی‌های نظام رفاهی ایران بر اساس مفاد قانون اساسی و تحولات سال‌های اخیر صورت گرفته است.