برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی

چکیده چکیده:
تحقیق حاضر با هدف مطالعه نقش برنامه های توسعه بر عدالت جنسیتی و میزان توزیع فرصتهای زندگی در زنان قزوین در سال 1398 به انجام رسیده است. در این مطالعه کیفی از روش تماتیک استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش محتوای شش برنامه توسعه ای ایران و آمار و شاخص های مربوط به وضعیت زنان در استان قزوین می باشد.نمونه آماری شامل تمامی بندها و مواد محتوای شش برنامه بود که در مورد زنان یا واژه مترادف آن بود. در این پژوهش، محتوای شش برنامه توسعه ای مورد بهره برداری قرار گرفت. به منظور تحلیل داده ها از روش تحلیل تمانیک استفاده شد. در مرحله اول 71 کد اولیه، در مرحله دوم 26 تم فرعی و در مرحله سوم 6 تم اصلی سلامت، آموزش، اجتماعی- سیاسی، اشتغال، فرهنگی و رفاه و حمایت اجتماعی)شناسایی شد. یافته ها در خصوص وضعیت زنان استان قزوین حاکی از این است که هرچه از برنامه اول به سمت ششم حرکت می کنیم، مواد قانونی بیشتری با رویکرد جنسیتی مشاهده می‌شود. هر چند واقعیت های رخ داده در دوره های اجرای برنامه های توسعه با روح کلی حاکم بر برنامه هم‌خوانی ندارد و از این لحاظ خصوصاً در عرصه اشتغال و سیاست در نقطه مقابل اهداف برنامه توسعه ای قرار گرفته است اما نمی‌توان از دست آوردهای زنان در زمینه آموزش چشم پوشید.

چکیده با توجه به تشدید مخاطرات و تنش‌های اجتماعی متعدد در جوامع، تبیین مفهوم تاب آوری اجتماعی و پیشرفت نظری و ارائه چارچوب‌های مفهومی جدید، جهت برنامه‌ریزی وسیاست‌گذاری‌های دقیق در این زمینه به ضرورتی مهم بدل شده است. سوال اصلی پژوهش حاضر این است که مهمترین تئوری‌ها و رویکردهای نظری مطرح شده در زمینه تاب ‌آوری اجتماعی کدام است؟ کدام چارچوب‌های مفهومی جهت تبیین ابعاد و شاخص‌های این مفهوم ارائه شده است؟ این مطالعه از نوع کیفی بوده و با رویکرد مطالعه تطبیقی انجام شده است. جهت جمع‌آوری داده ها، مقالاتی که به مرور و دسته‌بندی نظری مفهوم تاب آوری و تاب آوری اجتماعی پرداخته بودند انتخاب و این دسته‌بندی ها با یکدیگر مقایسه شده و بر اساس شباهت‌ها و تفاوت‌های موجود، مجدداً دسته‌بندی و طبقه‌بندی شدند. نتیجه آنکه در بررسی سیرتحول نظری تاب‌آوری، چهاردسته اصلی: ویژگی‌های فردی، فرآیندی، سیستمی و روندهای نوین، معرفی شده است. مهمترین رویکردهای نظری در مفهوم تاب آوری اجتماعی نیز رویکردهای: کارکردگرایانه، سیستمی، سرمایه اجتماعی، توانمند‌سازی و تحولی هستند. در این نظریات مسیر تحول تاب‌آوری از سازگاری منفعلانه در برابر بحران‌ها به فرصت‌سازی از تنش‌ها به سمت تغییر و پیشرفت، بوده است.گونه شناسی نظری و تأمل در سیر تحولی نظریات در پیشبرد و بهره‌برداری عمیق‌تر از آنها راهگشا خواهد بود.

چکیده فقر و نابرابری اجتماعی از معضلات عمده شهرهای کشورهای درحال توسعه است که به دنبال شهرنشینی شتابان رخ داده است. هدف از این تحقیق تبیین پدیده فقر شهری در مناطق جنوب و جنوب غرب شهر تهران از خلال یک پژوهش داده محور و کیفی است. بدین منظور از روش تحقیق گرندد تئوری استفاده شد. تکنیک تحقیق شامل مشاهده مستقیم، بررسی اسناد و مدارک و مصاحبه عمیق و نیمه ساختاری است. مشارکت کنندگان در تحقیق شامل سرپرستان خانوارهای فقیر ساکن در مناطق مذکور است. در مجموع تعدا 37 نفر در تحقیق مشارکت کرده اند. روش نمونه گیری به صورت هدفمند و گلوله برفی است که تا مرحله اشباع نظری ادامه یافت. نتایج تحقیق بر اساس مدل پارادایمی در پنج محور شرایط علی، شرایط زمینه ای، شرایط مداخله گر، راهبردها و پیامدها قرار دارد. در این مبحث به راهبردها و پیامدها پرداخته می‌شود. بر اساس نتایج تحقیق طرد از بازار کار به عنوان مقوله مرکزی شناخته شد به گونه ای که پدیده فقر در مناطق مورد مطالعه در شهر تهران بر اساس آن تبیین می شود. نتایج نشان می دهد مهاجران فقیر روستایی به دلیل ضعف سرمایه اقتصادی و انسانی و شرایط نامساعد اقتصادی و اشتغال به روشهایی برای بقا در شهر روی اورده اند که اشتغال غیررسمی و موقتی، اسکان اشتراکی و روشهای درمان جای گزین از جمله راهبردها است.

چکیده مقاله حاضر مبتنی بر پژوهشی کیفی است که در آن تلاش شده تا فهم ادراک شده‌ی دختران مجرد شهر یاسوج از زمینه‌ها و بسترهای اجتماعی_اقتصادی تاخیر در سن ازدواج مورد واکاوی قرار گیرد. بدین منظور با 20 دختر مجرد در شهر یاسوج که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده اند، مصاحبه‌های عمیق نیمه ساختاریافته صورت پذیرفته است. در مرحله تحلیل داده‌ها از روش تحلیل محتوای کلایزی استفاده شد، مقوله‌های اصلی استخراج شده در مصاحبه با مشارکت کنندگان شامل: «عدم مطلوبیت اقتصادی ازدواج»، «انتظارات اجتماعی_اقتصادی تعمیم‌یافته» و « تغییر و تحولات ارزش ها و هنجارهای خانواده » بوده و شامل 11 مقوله فرعی «پیچیدگی شرایط اقتصادی و ترس از آینده تشکیل خانواده»، «ناکارآمدی طرح های حمایتی»، «سیطره ملاک های اقتصادی بر امر ازدواج»، «چالش های شغلی و ترس از ازدواج»، «تجملات فزاینده و دشواری تهیه جهیزیه»، «هم کفوی اقتصادی و انتظارات اجتماعی-اقتصادی از پسران»، «مطالبه توازن تحصیلی و مالی در دختران و جاماندگی پسران»، «ترس از خیانت همسر و بی اعتمادی فزاینده »، «مهریه به مثابه تضمینی برای ازدواج»، «تغییر نگرش های نسلی و کم رنگ شدن نقش خانواده» و «سایه ذائقه سازی رسانه بر امر ازدواج» می باشد. در مجموع یافته‌های پژوهش حاکی از آن بود که زمینه‌های اقتصادی_اجتماعی تا حد زیادی سیستم محاسبه‌ی سود و زیان در امر ازدواج را مختل نموده است.

چکیده با توجه به روند سالمند شدن جمعیت جهان و همچنین ایران، گردشگری سالمندی فرصتی حائز‌اهمیت در صنعت‌ گردشگری محسوب می‌‌‌شود. از سوی دیگر توسعه گردشگری سالمندی منجر به افزایش کیفیت زندگی و رضایتمندی سالمندان به عنوان بخشی بزرگ از جامعه خواهد شد. جهت تحقق این امر، شناسایی ویژگی‌های گردشگران سالمند اهمیت بالایی دارد زیرا این گروه سنی از لحاظ نیازها، محدودیت ها و ترجیحات کاملا متمایز از سایر گروههای سنی می‌باشند. علی‌رغم رشد صورت‌گرفته در تعداد پژوهش‌های این‌حوزه طی سال‌های اخیر، همچنان با خلاء پژوهشی علی‌الخصوص در منابع داخلی مواجه ایم لذا این پژوهش، با نگاهی کل‌نگر و با هدف شناسایی مقوله‌های اصلی و فرعی توسعۀ ‌گردشگری ‌سالمندان از منظر گردشگران و ارائه چارچوبی کلی انجام‌ شده است. جهت نیل به‌ این‌هدف، بااستفاده از مرور نظام‌مندِ ادبیات و اتخاذ رویکرد‌کیفی و روش ‌فراترکیب، پژوهش‌های پیشین بررسی و تحلیل شدند و برآن اساس، مقوله‌ها و مفاهیم موردنظر شناسایی و ارائه گردید. جهت انجام فرا‌ترکیب نیز، پس از غربالگری منابع اولیه تعداد 82 منبع انتخاب شده و پس از کدگذاری باز و محوری، کدها نهایتا در 10 مقولۀ فرعی و 4 مقولۀ اصلی شامل انگیزه‌ها(رانشی و کششی)، محدودیت‌ها(درون‌فردی، بین‌فردی، ساختاری)، تسهیل‌گرها(درون‌فردی، بین‌فردی، ساختاری) و منافع‌کسب شده(بهبود فاکتورهای عینی کیفیت‌زندگی، بهبود فاکتورهای ذهنی کیفیت‌زندگی) طبقه‌بندی شدند.

چکیده نابرابری جنسیتی یکی از پدیده هایی است که در بیشتر جوامع بشری دیده می شود و به عنوان مسئل ه ای اجتماعی، همانند سایر پدیده های اجتماعی، تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد و از سویی بر متغیرهای دیگر نیز تاثیرگذار است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین نابرابری جنسیتی و توسعه فرهنگی دانشجویان زن دانشگاه آزاد اسلامی تهران انجام گرفت. روش پژوهش توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری، کلیه دانشجویان زن دانشگاه آزاد اسلامی تهران با حجم تعداد 457381 نفر بوده‌اند. حجم نمونه با استفاده از شیوه نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای متناسب با حجم و تصادفی ساده برابر با 382 نفر محاسبه شده است. به منظور جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه محقق ساخته توسعه فرهنگی (57 گویه) و نابرابری جنسیتی (34 گویه) استفاده گردید. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم افزارهای Spss22 انجام گرفت. نتایج نشان داد، نابرابری جنسیتی در حالت کلی و ابعاد آن همچون (نابرابری فرهنگی، نابرابری اجتماعی، نابرابری اقتصادی، نابرابری نمادی) با توسعه فرهنگی رابطه معکوس دارند. بدین معنا که با کاهش نابرابری جنسیتی و ابعاد آن، سطح توسعه فرهنگی کاهش می‌یابد.
. چرا که مادامی که زنان یک جامعه در وضعیت نابرابر نسبت به مردان قرار داشته باشند نمی‌توان انتظار داشت که نهاد خانواده از جایگاه و استواری کافی برخوردار باشد. از سویی زنان نقش کلیدی در جامعه پذیری جنسیتی کودکان دارند.

چکیده دارو به عنوان یک نیاز حیاتی تنها یک مقوله درمانی نیست بلکه دارای ابعاد اقتصادی، اجتماعی و سیاسی نیز هست. نظام دارویی ایران به دلیل اجرای برخی از سیاست‌های بازارمحور دستخوش تحولاتی شده است که پیامد های گسترده اجتماعی، اقتصادی و حتی سیاسی داشته است. مساله مطالعه حاضر بررسی آثار و چالش‌های واگذاری حوزه دارو به عنوان یک کالای حیاتی در زندگی آحاد نیازمند به سازوکار بازار است. این پژوهش کیفی در قالب تحلیل و توصیف و دریک سطح نهادی و راهبردی ازحوزه‌ی دارو به عنوان یک کالای درمانی انجام گرفته است. در این پژوهش به کمک روش کیفی، یعنی مطالعه اسنادی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با برخی از متخصصین این حوزه، به نقد این تحول در بازاری شدن داروپرداخته می‌شود. داده‌های حاصل از مصاحبه و اسناد با روش تحلیل مضمون مقوله بندی می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بخش مهمی از قوانین و سیاست های اجرایی در حوزه دارو متاثر از اندیشه بازارسپاری است، این پیامدها شامل انحصاری شدن قدرت در دست برخی از افراد حقیقی و حقوقی، افزایش بی‌رویه واردات دارو، قیمت‌گذاری آزاد، آزادسازی در حوزه های میانی و سازمانی است. پیامدهای رفاهی این تحول آسیب های تعیین‌کننده بر دسترسی طبقات مختلف به ویژه دسترسی نیازمندان به داروهای درمانی گذاشته به‌طوری که زمینه های نارضایتی گسترده‌ای را به‌وجود آورده است.

چکیده در سال های اخیر بر تعداد زنان سرپرستخانوار افزوده شده است و مشکلاتی که این زنان و خانواده هایشان با آن رو برو هستند موجب شده سیاست گذاران و نهادهای حمایتی به امر اشتغال و توانمندسازی زنان سرپرست خانوار توجه ویژه‌ای مبذول دارند. هر نوع مداخله اثربخشی نیازمند شناسایی چالش ها و مسائلی است که در این مسیر وجود دارد و مانع از اثربخشی اقدامات و حمایت‌ها می گردد. به این منظور با استفاده از روش فراترکیبِ اسناد این حوزه (66 سند پژوهشی و رسمی) تحلیل و سپس مصاحبه عمیق با مطلعین و ذینفعان در سه سطح خرد (زنان سرپرست خانوار) ، میانه (مددکاران) و کلان (مدیران و تصمیم‌گیران) (24 نفر) انجام شد و تجزیه و تحلیل داده‌ها از طریق تحلیل مضمون صورت پذیرفت. یافته‌های بررسی انجام شده نشان داد در چهار حوزه بسترهای آسیب زا، انواع سرمایه‌های معیشتی، فرایندها و ساختارها و استراتژی‌های معیشتی زنان سرپرست خانوار چالش‌ها و مسائل متعددی وجود دارد که مانع از آن می‌شود که مداخلات حوزه اشتغال و توانمندسازی از اثربخشی لازم برخوردار باشد. اعتبار و روایی پاسخ‌ها مورد بررسی قرار گرفت و تائید شد. در مجموع بر اساس یافته‌های فراترکیب و مصاحبه‌های عمیق 24 چالش عمده و 104 مسئله در این چهارحوزه شناسایی شد.

چکیده مقاله حاضر، به‌منظور تحلیل شخصیت جوانان، به‌مثابه عاملان مؤثر در توسعۀ اجتماعی کشور، به‌ویژه نخبگان جوان تنظیم شده است. نظریۀ اصلیِ این مقاله، نظریه تلفیقی و چندبُعدی «نظم اجتماعی» به روایت چلبی است؛ زیرا در آن، ملازم با بهگشت (توسعه) اجتماعی، پرورش شخصیت پیشرفته تحت نظام‌های خانواده، هم‌چنین آموزشی و آموزشگاهی (PCK) لحاظ شده ‌است. روش انجام پژوهش، روش تلفیقیِ «سنجش اجتماعی» است. البته عمده گزارش این مقاله براساس نتایج کمّی است؛ که با تکیه بر شواهد کیفی مورد تأیید و توصیف قرار گرفته‌اند. نمونه آماری متشکل از 250 دانش‌آموز از شهر مشهد است. گردآوری و تحلیل داده‌ها در وجه کمّی به روش پیمایش و تکنیک‌های آماری؛ و در وجه کیفی، با بهره‌گیری از تکنیک‌های مشاهده و مصاحبه عمیق انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که دانش‌آموزان مدارس عادی در ابعاد اجتماعیِ شخصیت پیشرفته، اعم از تحمّل اجتماعی، تعهّد تعمیم‌یافته، وابستگی عاطفیِ عام و هوش اجتماعی، به‌طور معنادار از دانش‌آموزان مدارس سمپاد جلوتر هستند. هم‌چنین، مطابق مدل‌های رگرسیون، سهم مراکز آموزشی در مقایسه با خانواده در تبیین تغییرات شخصیت پیشرفته در میان جوانان بیشتر است. بطوری‌که متغیرهای همدلی در مدرسه، روابط معلم-شاگرد و انتظارات عام‌گرایانۀ معلم در شکل‌گیری شخصیت این جوانان نقش تقویت کننده ایفا می‌کنند؛ در حالیکه روابط صمیمی با مدیر مدرسه نقش تضعیف کننده در شکل‌گیری ابعاد اجتماعیِ شخصیت آنان دارا می‌باشد.